သာသနအလံတီထြင္သူ ႏွင့္ { သာသနအလံအေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား }

<<<<< သာသနအလံတီထြင္သူ ႏွင့္ >>>>>
{ သာသနအလံအေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား }
******************************

သာသနာ့အလံ တီထြင္သူ အမွန္
(၁၈၈၅) ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၂၈)ရက္တြင္ (သီဟိုဠ္ကၽြန္း) သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)ကို ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ က်င္းပရန္ အထူးအစီအစဥ္ရွိ ေနသည့္ ဗုဒၶေန႔ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတာ္ႀကီးႏွင့္ အျခား ဘာသာေရးပြဲေတာ္မ်ားတြင္ပါ သာသနာ႔အလံေတာ္ကို အမွတ္တရ အျဖစ္လႊင့္ထူရန္ စဥ္းစားခဲ့ၾကသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ၿဖစ္ေသာ ကိုလံဘို ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားတို႕သည္ မိရိုးဖလာ ကိုးကြယ္မႈအထိမ္း
အမွတ္အျဖစ္ ဗုဒၶအလံေတာ္ တစ္ခုကို တီထြင္ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းခဲ႔ၾက၏။

ထိုအလံေတာ္ကို (၁၈၈၅) ခုႏွစ္တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဗုဒၶအလံေတာ္ကို ကမာၻအရပ္ရပ္က အသိအမွတ္ ျပဳလာၾကသည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ခန္႕မွ်သာ ရွိေပေသးသည္။ ကမာၻ႕ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္အျဖစ္ (၁၉၅၁) ခုႏွစ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါမွသာ ကမာၻတစ္၀န္းလံုးတြင္ရွိေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏိုင္ငံမ်ားမွ လက္ခံလာျခင္းျဖစ္သည္။

တီထြင္သူ အစစ္

(သာသနာ့အလံကို ကနဦး တီထြင္ေသာသူသည္ ဟင္နရီ စတီးလ္ အိုေကာ့ ( Henry Steele Olcott ) ဟု ထင္ေနၾကၿပီး အမွန္တကယ္မွာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန ေခၚ ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) ျဖစ္သည္။)

ဟင္နရီစတီးအိုေကာ့ ( H.S. Olcott )

ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား အၿငိမ္းစားဗိုလ္မွဴးၾကီး တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ေအာလ္ေကာ့ကို ၁၈၃၂ခုႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ၂ရက္ေန႔တြင္ နယူးဂ်ာစီျပည္နယ္၊ Orange ျမိဳ.၌ ပရိုတင့္စတင့္ခရစ္ယန္ မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ အသက္(၂၉) ႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္
အတြင္းတပ္မေတာ္သို႕၀င္ေရာက္အမႈထမ္းခဲ့ၿပီးဗိုလ္မွဴးၾကီးအျဖစ္အျငိမ္းစား ယူခဲ့သည္။
အေတြးအေခၚသမိုင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ မွာထင္ရွားသူ ျဖစ္ၿပီး သီအိုဆိုဖီပညာမ်ားကို ေလ့လာလိုက္စား၍ တစ္စတစ္စ ဗုဒၶ၀ါဒမ်ားကို လိုက္စားရင္းမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦး ျဖစ္လာခဲ့သူပင္။

၁၈၆၁ခုႏွစ္ အေမရိကန္ ျပည္တြင္းစစ္တြင္ ေငြ၀ယ္ကၽြန္စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္လိုေသာ တပ္မေတာ္မွ ပါ၀င္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ေအာလ္ေကာ့ သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရိွေနစဥ္အခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘာသာတို. စကားရည္လုပြဲႀကီး က်င္းပေနသည့္အခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာဘက္မွ အရွင္ဂုဏာနႏၵဆရာေတာ္ႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘက္မွ ဓမၼဆရာ မ်ား ၁၈၇၃ခုႏွစ္တြင္ ပနာဒူရျမိဳ.၌ ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အကဲျဖတ္မွတ္တမ္းမ်ားအရ အရွင္ဂုဏနႏၵက အကိုးအကား ခိုင္လံုၿပီး အရည္အေသြးသာေၾကာင္း သိရသည္။ ဤပြဲ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ဗိုလ္မွႈးႀကီးေအာလ္ေကာ့သည္ သီရိလကၤာ၊ ေဂါေလ (Galle) ၌ တရား၀င္ ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၈၉၁ခုႏွစ္တြင္မႏၱေလးသို.လာေရာက္ၿပီး
သံဃာေတာ္မ်ားကို လာေရာက္ဖူးေျမာ္ ေသးသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန(C.P. Gune Wardene)

စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ၁၈၅၄-ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ (၁၆)ရက္ေန႔တြင္ ဖြားျမင္သူျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္ကာလက သီဟိုဠ္တြင္ ခရစ္ယာန္သာသနာ လႊမ္းမိုးေနခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရး ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔ ဆံုး႐ႈံးေနေသာ အခြင့္အေရးမ်ား ျပန္ရေရးအတြက္ “ဗုဒၶသာသနာ ကာကြယ္ေရး ေကာ္မတီ” ကို ၁၈၈၄-ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ(၂၇)ရက္ေန႔ တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ ထိုအသင္းတြင္ ဟင္နရီစတီး
အိုးေကာ့ က စီပီဂုဏ၀ၯန ကို အက်ဳိးေတာ္ေဆာင္ အျဖစ္ ခန္႔အပ္သည္။ စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ဗုဒၶသာသနာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရးအတြက္ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀)ခန္႔အင္တိုက္အားတိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေလသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန က “ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ား အတြက္ ၾကက္ေျခနီ အထိမ္းအမွတ္ ရွိသကဲ့သို႔ ကမာၻ႔ဗုဒၶ သာသနာ၀င္ အားလံုး အသံုးၿပဳႏိုင္ရန္ အလံေတာ္ကို ဗုဒၶႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္ပါး ပါေသာ အေရာင္တို႔ကို အသံုးျပဳရန္” အၾကံေပး တင္ျပခဲ႔သည္။ ၎ အၾကံေပး တင္ျပေသာ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံကို ၁၈၈၅-ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္(ဗုဒၶေန႔)၌ တင္ရန္ ေကာ္မတီ၀င္ အားလံုးက လက္ခံခဲ႔ႀကသည္။ ၎အလံပံုစံကို သရသ၀ိ သႏၵေရသ ( Sarasavi Sandaresa ) စာေစာင္တြင္ အခ်ပ္ပိုထည့္၍ ၁၈၈၅-ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၁၇)ရက္ တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထုိစဥ္က အလံပံုစံ တီထြင္သူ၏ အမည္ကို မေဖာ္ျပခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္ စီပီဂုဏ၀ၯန ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ႏွစ္ႏွစ္အၾကာ ၁၉၂၈-ခုႏွစ္၊ ေမလ(၁)ရက္ေန႔ထုတ္ သုဒနမိန စာေစာင္ႏွင့္ ကိုလံဘို ဗုဒၶသာသနာ သီအိုဆိုဖီ အသင္း ရာျပည့္စာေစာင္တြင္ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ စီပီဂုဏ၀ၯန ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ ကိုယ္တိုင္ကလည္း သူ၏မွတ္တမ္းေဟာင္း စာမ်က္ႏွာ( ၄၆၉ ) ၌ “ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ သူမဟုတ္ေၾကာင္း” ထုတ္ေဖာ္ ၀န္ခံထားခဲ႔သည္။ အလံလႊင္႔တင္ရာ (ဗုဒၶေန႔)တြင္ အိုးေကာ့မွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ေနခဲ႔ၿပီး ၁၈၈၆-ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ(၂၈)ရက္တြင္ သီဟိုဠ္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္မွ သာသနာ့ အလံကို ဦးစြာ ျမင္ဖူးျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အလံမွာ အနည္းငယ္ ရွည္လ်ားေနသျဖင့္ အမ်ဳိးသား အလံမ်ားကဲ့သို႔ အခ်ဳိးအစားက်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အၾကံေပးခဲ့သည္သာရွိ၏။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ သာသနာ့အလံ

သာသနာ့အလံေတာ္ကို သီဟိုဠ္ ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ ဆရာေတာ္ အရွင္သီရိ သုမဂၤလာေထရ္ သည္ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သီဟိုဠ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အဖြဲ႕ႀကီး၏ ဥကၠဌ ေဒါက္တာဂ်ီပီမာလာ
ေဆေထရ္ ၏ ဆႏၵအရ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အစည္းအေ၀းႀကီးကို ဖိတ္ေခၚ၍ အစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ (၁၉၅၆) ခုႏွစ္ ဆဌသဂၤါယနာ တင္သည့္ေန႕မွစ၍ အထက္ပါ ကမာၻ႕ ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္ ကို သာသနာ့အလံေတာ္ၾကီး အျဖစ္ ေအာင္ျမင္စြာ
အတည္ျပဳလႊင့္ထူႏိုင္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၈၀ျပည့္ႏွစ္တြင္ က်င္းပသည့္ သာသနာေတာ္ သန္႕႐ွင္းတည္တံ့ျပန္႕ပြားေရး ဂိုဏ္းေပါင္းစံု သံဃအစည္းအေ၀းမွလည္း ဗုဒၶသာသနာ့ အလံေတာ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အညီအၫြတ္ဆံုးျဖတ္ၿပီး သံဃနာယက လက္စြဲက်မ္းတြင္ ျပ႒ာန္း ခဲ့သည္။

အလံေတာ္ အဓိပၸါယ္

သာသနာ့အလံေတာ္ႀကီးသည္ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာျခင္း၊ သည္းခံျခင္း၊ စိတ္ထားျဖဴစင္ျခင္းတို႕၏ အထိမ္းအမွတ္ အၿဖစ္ သရုပ္ေဖာ္ထားၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕သည္ ဘုရားရွင္အားအထူးၾကည္ညိဳၾကသျဖင့္ ဘုရားရွင္၏ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ ကြန္႔ျမဴးကာ တရားေတာ္မ်ား ေဟာၾကားေနေတာ္မူခဲ႔သည္ကို ရည္ညြန္းႀကၿခင္းၿဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ အေရာင္ကို အသံုးၿပဳရန္ ဆုံးၿဖတ္ခဲ႔ၿခင္း
ၿဖစ္ပါသည္။

အရြယ္အစား/အေရာင္
• အႀကီး = အလ်ား - ၉ေပ x အနံ - ၅ေပ
• အလတ္ = အလ်ား - ၄ေပ ၆လက္မ x အနံ - ၂ေပ ၆လက္မ
• အလတ္ = အလ်ား - ၂ေပ ၃လက္မ x အနံ - ၁ေပ ၃လက္မ
• အေသး = အလ်ား - ၉လက္မ x အနံ - ၅လက္မ ဟူ၍ ေလးမ်ဳိး သတ္မွတ္ထားသည္။

ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္း ထားသည့္အတိုင္း အလံေတာ္တိုင္ဘက္မွ စတင္၍ သတ္မွတ္ရသည္ရွိေသာ္
1. နီလ = အျပာရင့္ေရာင္
2. ပီတ = အ၀ါရင့္ေရာင္
3. ေလာဟိတ = အနီေရာင္
4. ၾသဒါတ = အျဖဴေရာင္
5. မဥၨီ႒ = ပန္းႏုေရာင္္ ထိုအေရာင္(၅)မ်ဳိးကို ေဒါင္လိုက္ထားရွိၿပီးလွ်င္-
6. ပဘႆရ = ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္ တစ္ခဲနက္ ထြက္ေနေသာ အေရာင္ အျဖစ္ အလံေတာ္၏ အစြန္အဖ်ား(အထက္)အေပၚဘက္မွ ေန၍ အျပာ၊ အ၀ါ၊ အနီ၊ အျဖဴ၊ ပန္းႏုေရာင္ တို႔ကိုပင္ အစဥ္အတိုင္း ေအာက္ဖက္သို႔ ထားရွိခ်ဳပ္လုပ္ရမည္။

အသံုးျပဳပံု
ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃ မဟာနာယက အဖြဲ႕သည္ အလံေတာ္ကို သံဃနာယက လက္စြဲ၊ အပိုဒ္(၅)၊ အခန္း(၂၉) ၌ သာသနာ့အလံေတာ္ အခန္း အပိုဒ္(၃၅၅)၌ အသံုးျပဳရမည့္ေန႕ရက္မ်ား သတ္မွတ္ထားသည္မွာ-

(က)အခါႀကီး ရက္ႀကီးမ်ား
1. ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)
2. နယုန္လျပည့္ (မဟာသမယေန႔)
3. ၀ါဆိုလျပည့္ (ဓမၼစၾကာေန႔)
4. ၀ါေခါင္လျပည့္ (ေမတၱာ အခါေတာ္ေန႔)
5. ေတာ္သလင္းလျပည့္ (ဂရုဓမၼ အခါေတာ္ေန႔)
6. သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ (အဘိဓမၼာ အခါေတာ္ေန႔)
7. တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္ (သာမညဖလ အခါေတာ္ေန႔ )
8. တပို႔တြဲလျပည့္ (ၾသ၀ါဒ ပါတိေမာက္ အခါေတာ္ေန႔)

(ခ)ပြဲေတာ္ႏွင့္ အခမ္းအနားမ်ား
1. ၀ါဆိုပြဲေတာ္ အခမ္းအနား
2. အဘိဓမၼာအခါေတာ္ေန႔
3. ကထိန္ပြဲေတာ္
4. ရဟန္းခံရွင္ျပဳပြဲ
5. ဆြမ္းႀကီးေလာင္းလွဴပြဲ
6. စာျပန္ပြဲ ႏွင့္ ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္
7. နိကာယစာေမးပြဲ၊ တိပိဋကစာေမးပြဲႏွင့္ ပူေဇာ္ပြဲ
8. ခြင့္ျပဳခ်က္ရ႐ိွၿပီးသည့္ တရားပြဲမ်ား
9. ဘုရားထီးတင္ပြဲ
10. ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္
11. အသံမစဲ ပ႒ာန္းရြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ပြဲ
12. သံဃာ့အစည္းအေ၀း
13. သံဃ၀ိနိစၦယအဖြဲ႕ စစ္ေဆး ဆံုးျဖတ္ရာဌာန
14. ဘာသာေရး၊ သာသနာေရးႏွင့္ စပ္ဆိုင္ေသာ သင္တန္းမ်ားတို႔ တြင္ အသုံးၿပဳနိုင္သည္။

(ဂ)လႊင့္ထူ အသံုးျပဳနည္း၊ အပိုဒ္(၃၅၈) အထိမ္းအမွတ္အလံအားလံုး၏ အလယ္တြင္ ျဖစ္ေစရမည္။ လက္ယာအစြန္းမွ အေရာင္ငါးမ်ိဳး ေရာယွက္ေရာင္တြင္ အျပာရင့္ေရာင္သည္ အေပၚတြင္လက်္ာဘက္႐ိွေနေစရမည္။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တြင္ စိုက္ထူပါက ကားႀကီးမ်ား၏ အမိုးအေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ ကားငယ္မ်ားတြင္ လက္ယာဘက္ အေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ သံဃာမ်ားကို ႀကိဳဆိုသည့္အခါ သံဃာပါလာသည့္အခါတြင္သာ တပ္ဆင္ရမည္ဟူ၍ ေဖာ္ျပ ထားသကဲ့သို႕၊

(ဃ)ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္အခ်က္မ်ား၊ အပိုဒ္(၃၉၅)
1. ရဟန္းသံဃာပါသည္ျဖစ္ေစ၊ မပါသည္ျဖစ္ေစ မည္သည့္ဘုရားဖူးယာဥ္တြင္မွ မသံုးစြဲရ။
2. လမ္းေဘး၊ လမ္းခြ၊ ယာဥ္ဆိပ္၊ သေဘၤာဆိပ္မ်ားတြင္ မသံုးရ။

စူးရွေသာ စိတ္ကူးဥာဏ္ ရွိခဲ႔ေသာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန( ေခၚ )ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) အား ဗုဒၶဘာသာ၀င္အားလုံးတို႔၏ ကိုယ္စား ေလးစားသမွဳ႕ ၿပဳအပ္ပါသည္။
အရွင္စေႏၵာဘာသ(ေရႊဘို)ေရးသားေသာ `သာသနာ့အလံေတာ္´ စာအုပ္နွင္႔ ဒီ၀က္ဆိုက္ (http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=43,4030,0,0,1,0) မွ
ကူးယူေဖာ္ျပေရးသားပါသည္။

သတိေပးစကား

ေရးခ်င္သလို ေရးသားေနတဲ့ သုေတသန
အမည္ခံ ကေလာင္ရွင္တခ်ိဳ႕ကို ေလ့လာ
သံုးသပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ မျဖစ္မေနလိုအပ္လာတာ
တစ္ခုက ျမန္မာစာေပနွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႕
ဖြဲ႕စည္းဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွသာ
ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ျမန္မာ့သမိုင္းကို ကာကြယ္
နိုင္မွာျဖစ္တယ္။
ကိုယ္ပိုင္သုေတသနလဲမလုပ္၊ စာေပေလ့လာရာ
မွာလဲ စာစံု/စာနွံ႔ေအာင္ မေလ့လာဘဲနဲ႔ ဟုိကြက္
ဒီကြက္ စပ္ထမိန္ဆန္ဆန္ အေရးအသားေတြ၊
ေနာက္ကြယ္က ခြဲထြက္ေရးဝါဒီ အစြန္းေရာက္
တခ်ိဳ႕ရဲ႕ ဖိအားေပးမႈေတြေၾကာင့္ အေထာက္
အထားမဲ့ လိုရာဆြဲေရးသားမႈေတြေၾကာင့္
ျမန္မာ့စာေပနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈ၊ ျမန္မာ့သမိုင္းကို
ကာကြယ္ဖို႔ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ရွိသင့္ၿပီလို႔
ထင္ပါတယ္။
ဥပမာအေနနဲ႔ေျပာရရင္ *ေမာင္သာ (ေရွးေဟာင္း
သုေတသန)* ဆိုတဲ့ ကေလာင္ရွင္လို ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳး၊
*ဦးနိုင္ေမာင္တိုး၊ ဦးစံ၀င္း၊ ဦးၫြန္႔ဟန္* တို႔လို
ရာထူးတာ၀န္ကို အသံုးခ်ၿပီး ျမန္မာ့သမိုင္းကို
အေထာက္အထားမဲ့ ေဘးေျပာေနသူေတြကို
တားဆီးနိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
ယခင္နွစ္တခ်ိဳ႕မွာ ဆရာခ်စ္ (ဆရာခ်စ္စံ၀င္း)
ဦးေဆာင္တဲ့ ပ်ဴအသင္း ျဖစ္ေပၚလာဖို႔ အစပ်ိဳး
ခဲ့ဖူးတယ္။ ဆရာခ်စ္စံ၀င္း၊ ဆရာဘုန္းတင့္ေက်ာ္
အစျပဳတဲ့ သုေတသနပညာရွင္ႀကီးမ်ား ႀကိဳးစား
အားထုတ္မႈနဲ႔ အစျပဳတဲ့ ဒီအသင္းရဲ႕အစမွာပဲ
ေဇကမာၻဦးခင္ေ႐ႊရဲ႕ တားဆီးေနွာင့္ယွက္မႈကို
သူ႔ခမည္းခမက္ သူရဦးေ႐ႊမန္းရဲ႕ အာဏာနဲ႔
အားျဖည့္တားဆီးခံခဲ့ရတာေၾကာင့္ ေနွာင့္ေနွး
ခဲ့ရပါတယ္။ ပထမအႀကိမ္ ပ်ဴအသင္းစာတမ္း
ဖတ္ပြဲကို သူရဦးေ႐ႊမန္းအမိန္႔နဲ႔ က်င္းပခြင့္
ပိတ္ခဲ့ေပမယ့္ ဆရာႀကီးမ်ားက နိုင္ငံေတာ္
သမၼတအဆင့္အထိ စာတင္အေၾကာင္းၾကား
ခဲ့တာေၾကာင့္သာ က်င္းပခြင့္ ရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ ျမန္မာစာေပနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ႕ကို
ဖ်က္စီးေနတဲ့အေရးအသား အေျပာအဆိုေတြ၊
သုေတသနအခ်က္အလက္ေတြကို လိုတာဆြဲယူ/
ေဖ်ာက္ဖ်က္ခ်င္တာေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္နဲ႔ ယဥ္
ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာနတြင္းက ျမန္မာ့သမိုင္း ဖ်က္ပြဲ
ႀကီးကို အႀကီးအက်ယ္ ႀကိဳးစားအားထုတ္လာတာ
ေတြ႕ေနရပါတယ္။
ၿမိဳ႕ေဟာင္းပညာရွင္ ဆရာဦးျမင့္ေအာင္ ယာယီ
အမည္တပ္ထားတဲ့ က်ိဳကၠသာၿမိဳ႕ေဟာင္းထဲက
ေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့ ပ်ဴအရိုးအိုး၊ ပ်ဴပုတီးေစ့၊ ပ်ဴလက္ေရး
စင္းအုတ္ စတဲ့အေထာက္အထားေတြကို ဆရာႀကီးေဒါက္တာသန္းထြန္း သက္ရွိထင္ရွား
ရွိစဥ္ ၂၀၀၁ ခုနွစ္မွာ ဦးစံ၀င္းအေနနဲ႔ ဌာနတြင္း
အစီရင္ခံစာေတြမွာ ေရးသားတင္ျပခဲ့ေပမယ့္
ဆရာႀကီးေဒါက္တာသန္းထြန္း မရွိတဲ့ေနာက္မွာ
ပ်ဴအေထာက္အထားေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ၿပီး
မြန္ ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္သေယာင္ေယာင္ ေျပာဆို
ေနတာ ယေန႔အထိပဲျဖစ္ပါတယ္။ က်ိဳကၠသာ
ၿမိဳ႕ေဟာင္း တူးေဖာ္ေရးကုန္းတစ္ခုကရတဲ့
ပ်ဴေခတ္အကၡရာေတြနဲ႔ေရးထားတဲ့ အုတ္ျပား
တစ္ခ်ပ္ကို ပ်ဴအကၡရာပညာရွင္ ဆရာဦးစိန္၀င္း
အကၡရာလွယ္ေပးခဲ့ေပမယ့္ ေရွးသုၫႊန္မွဴးေဟာင္း
ဦးၫြန္႔ဟန္လက္ထက္ကေန ယေန႔အထိ သတင္း
ထုတ္ျပန္ျခင္းမရွိဘဲ တိုးတိုးတိတ္တိတ္နဲ႔ အစ
ေပ်ာက္ခဲ့ရပါတယ္။
ေရွ႕မညီ ေနာက္မညီ ရာဇ၀င္ယူဆခ်က္ေတြနဲ႔
ိုနိုဘီေထာမြန္၊ ဦးနိုင္ေမာင္တိုး၊ ေမာင္သာ စတဲ့
စာေရးဆရာအမည္ခံမ်ားက အံ့ၾသဖြယ္ရာ သုေတ
သနအမည္ခံၿပီး စံုေအာင္မေလ့လာဘဲနဲ႔ ေလဖမ္း
ဒန္းစီး ေရးသားၾကပါေတာ့တယ္။ ေအာက္ျမန္မာ
နိုင္ငံတ၀ွမ္းမွာ အေနာ္ရထာေခတ္ (ေအဒီ ၁၁
ရာစု) ထက္ေစာတဲ့ မြန္ယဥ္ေက်းမႈအေထာက္အထားမ်ား ေတြ႕ရွိၿပီလားဆိုရင္ မရွိပါဘူး။ဒါကိုလဲ
မြန္အမ်ိဳးသား သုေတသနပညာရွင္ မိုက္ကယ္ေအာင္သြင္ (ဟာ၀ိုင္ရီတကၠသိုလ္ သမိုင္းပါေမာကၡ၊ အေမရိကန္)ကိုယ္တိုင္က *အေနာ္ရထာမတိုင္ခင္ ေအာက္ျမန္မာနိုင္ငံတ၀ွမ္း
မြန္တိုင္း၊ မြန္နိုင္ငံ ရွိခဲ့သည္ဟူေသာပံုျပင္* ဆိုတဲ့
စာတမ္းတင္သြင္းခဲ့ၿပီး အေထာက္အထားမဲ့ေရး
သားေျပာဆိုေနတာေတြကို သတိေပးခဲ့ပါတယ္။
ဒီလိုအျဖစ္အပ်က္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ ျမန္မာ့သမိုင္းကို
ဖ်က္စီးခ်င္ေနတဲ့ သူေတြကတစ္ဖက္၊ ကာကြယ္ေနတဲ့ ပညာရွင္ႀကီးမ်ားကတစ္ဖက္နဲ႔ တေ႐ြ႕ေ႐ြ႕
ေလ်ာက္လွမ္းလာတဲ့ ျမန္မာ့သမိုင္းခရီးစဥ္ဟာ
အမွန္လမ္းေရာက္ဖို႔ မေ၀းေတာ့ပါဘူး။ ဒီ့အတြက္
လိုအပ္ေနတာက ျမန္မာ့စာေပနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈ၊
ျမန္မာ့သမိုင္းကို ကာကြယ္မယ့္ ပညာရွင္အစု၊
ဝါသနာရွင္လူငယ္မ်ားအစု အခ်ိဳးညီညီေပါင္း
စပ္ထားတဲ့ အဖြဲ႕တစ္ခု တရား၀င္ဖြဲ႕စည္းဖို႔
လိုအပ္ေနၿပီျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းကို
လုပ္နိုင္စြမ္းရွိတဲ့ တက္သစ္လူငယ္ေတြကို
က်ြႏု္ပ္အေနနဲ႔ သတိေပးေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။

တစ္ျပားမွ မေလ်ာ့ၿပီ . . . .

သာသနာအစ သထံုက ဆိုၿပီး message မ်ားစြာ
လက္ခံရရွိထားပါတယ္။ သာသနာအစ သထံုဟု
ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထားမရွိေသာ အခ်က္ကို
လက္ခံျခင္းသည္ ဘီစီ ၅ ရာစုကတည္းက စတင္
ခဲ့သည့္ နွစ္ နွစ္ေထာင္ေက်ာ္ရွည္လ်ားသည့္
ျမန္မာနိုင္ငံဗုဒၶဘာသာသမိုင္းကို ပိုင္းျဖတ္သကဲ့သို႔
ျဖစ္ေနသည္ကို သတိမမူမိၾကသူမ်ားဟုသာ က်ြႏု္ပ္က
ယူဆပါသည္။

ထိုသူမ်ားအတြက္ ေမးခြန္းတစ္ခုရွိပါသည္။
သာသနာ စခဲ့သည္ဟူေသာ သထံု
အေနာ္ရထာ တိုက္ခဲ့သည္ဟူေသာ သထံု
သု၀ဏၰဘူမိ ဟူေသာ သထံု
ထို သထံုၿမိဳ႕တည္ေနရာ မည္သည့္ေနရာတြင္
ရွိပါသနည္း။ မည္သည့္အေထာက္အထားကို
ကိုင္တြယ္ေျပာဆိုေနၾကပါသနည္း။
ထိုသထံုကိုေတြ႕လ်ွင္ ေရွးေဟာင္းသုေတသနမွ
တသက္တာ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ဘြဲ႕ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ရန္
ေစာင့္ဆိုင္းလ်ွက္ ရွိပါေၾကာင္း သတင္းေကာင္း
ပါးအပ္ပါသည္။
ရာဇ၀င္စာအုပ္ကိုင္၍ ေျပာဆိုသူမ်ားသတိခ်ပ္ရန္မွာ
ရာဇ၀င္သီးသန္႔ဆိုပါမူ ကမာၻဦးအစ မဟာသမၼတ
မင္းႀကီးသည္ ဗမာႀကီးဟူ၏။ ရာဇ၀င္ပါအတိုင္း
လက္ခံေၾကးဆိုမူ ထိုအဆင့္မွ က်ြႏု္ပ္လည္း
တျပားမွ မေလ်ွာ႔ၿပီ။

Thant Lwin Oo

ဘဂၤလီေအာင္တင္သို႔ ေျဖရွင္းခ်က္

ေအာင္တင္ရဲ႕ပို႔စ္ကို လာေမးထားတဲ့
လူငယ္ေလးတစ္ေယာက္အတြက္ပါ။
ဒီလူႀကီး ဒီလုိေတြေရးေနပါတယ္။ မွန္
သလားဆိုေတာ့ မမွန္ဘူးလို႔ ေျပာရမွာပဲ။
ဒီဘက္ေခတ္မွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံအတြင္း
ဗုဒၶဘာသာကြယ္ျခင္း အျဖစ္မွန္ကို
မြတ္စလင္ေတြဘက္က သူတို႔လုပ္တာ
မဟုတ္သေယာင္ ၀ါဒျဖန္႔ေနတာေတြ
ရွိလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယေက်ာက္
စာဌာနကထုတ္ေ၀ထားတဲ့ အိႏၵိယသမိုင္း
ထဲက ဗုဒၶဘာသာသမိုင္းျဖစ္စဥ္တခ်ိဳ႕ကို
ထုတ္ႏႈတ္တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။
ေအဒီ ၆ ရာစုေလာက္မွာ ၀ဂၤတိုင္း၊
ဘဂၤလားျပည္အလယ္ပိုင္းက ဟိႏၵဴ
အယူသည္းမင္း ဆဆကၤာမင္း နန္းတက္
ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဗုဒၶဘာသာအလြန္ ညွိဳးမိွန္
ခဲ့ရပါတယ္။ ျမင္းယဇ္ပူေဇာ္တာကို
အလြန္ႏွစ္ခ်ိဳက္တဲ့ ထိုမင္းလက္ထက္မွာ
ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကို အလြန္ဖိႏွိပ္ၿပီးေတာ့
မဟာေဗာဓိပင္ကို အျမစ္ကေနလွန္ၿပိး မီးရႈိ႕
တဲ့အထိ ဗုဒၶဘာသာကိုႏွိပ္ကြက္ခဲ့ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဆဆကၤာမင္းနတ္ရြာစံၿပီးတဲ့ေနာက္
ေဂါပလေဒ၀ အမည္ရွိတဲ့မင္း နန္းတက္ၿပီး
ေနာက္မွာ ပါလမင္းဆက္နဲ႔ ေသနမင္းဆက္ေတြ
လက္ထက္ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ဟိႏၵဴဘာသာဟာ
လင္းတလွည့္ မွိန္တလွည့္ ထြန္းကားေနၾကာင္း
အိႏၵိယမွာ အတိအက်မွတ္တမ္းတင္ေရးထိုး
ထားတဲ့ေက်ာက္စာေတြ က်န္ရွိေနပါတယ္။
အိႏၵိယကေန ဗုဒၶဘာသာ အျမစ္ျပတ္ေပ်ာက္
ကြယ္သြားတာကေတာ့ မြတ္စလင္ေတြရဲ႕
လက္ခ်က္ျဖစ္ၿပီး အိႏၵိယမွာ ဗုဒၶဘာသာကို
အျမစ္ျပတ္ေအာင္လုပ္ခဲ့တဲ့ မြတ္စလင္စစ္ဗိုလ္
ေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

 “အာဂ်ာဇ္”
------------
“အသွ်၀ဒၶနသီလာဒိၾတမင္းႀကီး” နတ္ရြာစံၿပီး
သည့္ေနာက္ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၇၀၀) အစပိုင္း
ေလာက္မွစ၍ အိႏၵိယျပည္တစ္ျပည္လံုးအား
စုစည္းအုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ေသာ မဟာရာဇဓိရာဇ
ဘြဲ႕ခံမင္းမ်ား မရွိေတာ့ေပ။ တစ္ၿမိဳ႕ တစ္နယ္၊
တစ္ျပည္ တစ္မင္း ဆိုသကဲ့သို႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားလွ်က္
ရွိေလသည္။ ဤသို႔ ဖရိုဖရဲကြဲျပားလွ်က္ရွိေနစဥ္
အာရပ္ျပည္သား “အာဂ်ာဇ္”မည္ေသာ အာရပ္မြတ္
စလင္စစ္ဗိုလ္ႀကီးသည္ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၈)ရာစု
ကုန္ခါနီးတြင္ “ဒါဟိရ္”အမည္ရွိေသာ သိႏၶဳရွင္ဘုရင္အား
၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေလသည္။ သို႔ေသာ္ ဒါဟိရ္ဘုရင္၏
ရဲ၀ံ႕စြာ ခုခံတိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ အာရပ္စစ္သည္ေတာ္တို႔မွာ
မိမိတို႔တိုင္းျပည္သို႔ဆုတ္ခြါထြက္ေျပးရေလသည္။
“မိုဟမၼက္ ဘိန္ကာစင္”
------------------------
ဒုတိယတစ္ဖန္ မိုဟမၼက္ဘိန္ကာစင္မည္ေသာ
အာရပ္လူငယ္စစ္ဗိုလ္တစ္ေယာက္သည္ ၃-ႏွစ္တိုင္တိုင္
ထပ္မံ၍ သိႏၶဳနယ္ကိုထိုးစစ္ဆင္တိုက္ခိုက္ေလေသာ္
“ဒါဟိရ္” မင္းမွာ ဘိန္ကာစင္၏လက္ခ်က္ျဖင့္ အနိစၥ
ေရာက္ရေလသည္။ ၾကင္ယာေတာ္ အနိစၥေရာက္သည့္
သတင္းကို ၾကားေသာ္ “မဟာရာဏိသိႏၶဳမတီ”
ၾကားေသာ္ ကိုယ္တိုင္ စစ္တပ္ကိုဦးစီးကာ
တိုက္ခိုက္ျပန္ေလသည္။
သို႔ေသာ္ မည္သို႔ပင္ ရဲစြမ္းသတၱိရွိစြာ ခုခံတိုက္ေသာ္လည္း
အင္အားႀကီးမားလွေသာ မိုဟမၼက္ဘိန္ကာစင္၏ အင္အားကို
မႏွိမ္နင္းႏိုင္သျဖင့္ မိမိတို႔ကိုယ္ကို ေထာပတ္မ်ားျဖင့္ သြန္းေလာင္းကာ ေနာက္ပါစစ္သည္ေတာ္မ်ားႏွင့္အတူ
မီးပံုႀကီးထဲသို႔ ခုန္ဆင္းသျဖင့္ မရဏပြဲ၀င္ရေလသည္။
ထိုအခ်ိန္မွစ၍ သိႏၶဳနယ္မွာ မြတ္စလင္တို႔၏
လက္ေအာက္ခံျဖစ္လာသည္။

 “ဆဗုတၱဂိန္”
-------------
ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၀)စုအလယ္ေလာက္တြင္
“ဆဗုတၱဂိန္”အမည္ရွိေသာ “ပဂနီၿမိဳ႕ေစာ္ဘြား”
အာဖဂန္နစၥတန္ျပည္သား မြတ္စလင္သည္
“ပန္ဂ်ပ္နယ္”သို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ျပန္သည္။
ထိုေခတ္တြင္ပန္ဂ်ပ္နယ္ကို အစိုးရေသာမင္းမွာ
“ဇယပါလ”ျဖစ္၍ သူသည္ မဟာမိတ္မင္းမ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ ျပန္လည္တိုက္ခိုက္ေလရာ
ဆဗုတၱဂိန္မွာ အာဖဂန္သို႔ ျပန္လည္ဆုတ္ခြါ
ရေလသသည္။
မၾကာမွီပင္ ထိုဆဗုတၱဂိန္မွာ သိႏၶဳနယ္သို႔ ၀င္ေရာက္
တိုက္ခိုက္ရာအာရပ္ျပည္သားမြတ္စလင္တို႔မွာ စစ္ရႈံးသျဖင့္
မိမိတို႔ဌာေနသို႔ျပန္သြားရေလသည္။
“စူလတန္မိုဟမၼက္”
--------------------
ဆဗုတၱဂိန္ကြယ္လြန္ေသာ္ ၎၏ဒုတိယသားေတာ္
စူလတန္မိုဟမၼက္မွာ ဂဇနီၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္အုပ္ခ်ဳပ္
မင္းလုပ္ေလသည္။အိႏၵိယျပည္ရွိ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ေရႊ၊ ေငြ၊
ရတနာ ေပါႀကြယ္၀ေၾကာင္းႏွင့္ ေက်ာင္းကန္၊ ဘုရား၊ ေစတီ
ပုထိုးမ်ားတြင္ ေရႊ၊ ေငြမ်ား အမ်ားအျပားရွိေနေၾကာင္းကို
သိရွိေသာအခါ သူသည္ဖခင္ ဆဗုတၱဂိန္နည္းတူ ပန္ဂ်ပ္ျပည္သို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေလရာ အရြယ္လြန္၍ အိုမင္းမစြန္းျဖစ္ေနေသာ “ဇယပါလမင္းႀကီး” မွာ သူ႕အား မတြန္းလွန္ႏိုင္သျဖင့္ မီးပံုႀကီးထဲသို႔
ခုန္ဆင္းကာ အဆံုးစီရင္ခဲ့ေလသည္။

 “မိုဟမၼက္ေဂၚရီ”
-----------------
ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၁၉၁)ခုႏွစ္တြင္ မိုဟမၼက္ေဂၚရီ မည္ေသာ
အာဖဂန္စစ္ဗိုလ္ႀကီးတစ္ဦးသည္ အိႏၵိယျပည္ထဲသို႔ က်ဴးေက်ာ္
တိုက္ခိုက္ျပန္ရာ ၃ပံု ၂ပံုေလာက္ေသာ နယ္ပယ္တို႔မွာ ၎၏
လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ရေလသည္။
မိုဟမၼက္ေဂၚရီ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္စဥ္က “ၿပီထြီရာဇ္”(ပထ၀ီရာဇ)
မည္ေသာမင္းမွာ ေဒလီၿမိဳ႕ကို အစိုးရ၍ “ဇယခ်ႏၵရ”မည္ေသာမင္းမွာ
ဗာရာဏသီအပါအ၀င္ျဖစ္ေသာ “ကာေနာဇ္”(ကသိကရာဇ္တိုင္း) ကို
အစိုးရေလသည္။ ထိုမင္းတို႔သည္လည္း အခ်င္းခ်င္းမသင့္ျမတ္သျဖင့္
တိုက္ခိုက္ေနခ်ိန္ျဖစ္၏။
ဤသို႔ျဖစ္ေနစဥ္ မိုဟမၼက္ေဂၚရီသည္ ေနာက္လိုက္စစ္သည္ေတာ္
အလံုးအရင္းျဖင့္ ၀င္ေရာက္ကာ ၿပီတြီရာဇ္မင္းကို ထိုးစစ္ဆင္တိုက္ခိုက္
ေလသည္။ ၿပီတြီရာဇ္မင္းသည္ ေယာက္ဖေတာ္ သွ်မဆင္၏ အကူအညီျဖင့္
ျပင္းထန္စြာ ခုခံတိုက္ခိုက္ေသာ္လည္း စစ္ရႈံးသျဖင့္ ေဂၚရီ၏လက္ခ်က္ျဖင့္
က်ဆံုးရေလသည္။
ဤသတင္းကို ၾကင္ယာေတာ္ သံယုတၱိမိဘုရားႀကီး ၾကားသိရေသာ္
ယမံုနာျမစ္အတြင္းသို႔ ခုန္ဆင္းကာ မိမိကိုယ္ကို အဆံုးစီရင္ခဲ့ေလသည္။

 “ကုတ္ဘြဒၵိန္ ႏွင့္ ဘတ္တိယာခိလဂ်ီ”
--------------------------------------
မိုဟမၼက္ေဂၚရီႏွင့္ ၎၏ စစ္ဗိုလ္မွဴး ၂ဦးျဖစ္ေသာ ကုတ္ဘြဒၵိန္အဲဘတ္ႏွင့္
ဘတ္တိယာခိလဂ်ီတို႔သည္ ယူပီနယ္သို႔ လာေရာက္ေသာအခါ ဘုရင္ဇယ်
ခ်ႏၵရႏွင့္ အီတာ၀မည္ေသာ စစ္ေျမျပင္၌ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ
စစ္ပြဲႀကီးကို ဆင္ႏႊဲရေလသည္။ ထိုစစ္ပြဲ၌ ဇယ်ခ်ႏၵရမင္း က်ဆံုးသျဖင့္
ခႏၶာေၾကြရေလသည္။
ဘုရင္ဇယ်ခ်ႏၵရႏွင့္ ေနာက္လိုက္စစ္သည္ေတာ္တို႔ကို ေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္
မြတ္စလင္စစ္သည္တို႔သည္ ဗာရာဏသီၿမိဳ႕တြင္းသို႔ တစ္ဟုန္ထိုး၀င္ေရာက္
လာၿပီးလွ်င္ မ်ားစြာေသာ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ပုဏၰားမ်ားအား သတ္ျဖတ္
ၾကေလရာ အၾကြင္းမရ ပ်က္စီးရေလသည္။ ဗာရာဏသီၿမိဳ႕ႀကီးလည္း (၁၅)ရက္တိုင္တိုင္ မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္ခဲ့ရေလသည္။
ထို႔ေနာက္ ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ႀကီး ဓမၼစၾတာတရားဦး ေဟာၾကားခဲ့ရာ
မိဂဒါ၀ုန္ေတာသို႔ စစ္ခ်ီလာၿပီးလွ်င္ မ်ားစြာေသာ ေက်ာင္း၊ ေစတီပုထိုးမ်ား၊
ဘုရားရုပ္၊ ဘုရားေလာင္းရုပ္တုမ်ား၊ နတ္သမီးရုပ္တုမ်ားကို ခ်ိဳးဖဲ့ဖ်က္စီး
ၿပီးလွ်င္ သံဃာေတာ္ အပါး(၁၆၀၀)ေက်ာ္တို႔ကိုလည္း သတ္ျဖတ္ပစ္ေလသည္။
ထို႔ေနာက္ ကုတ္ဘြဒၵိန္အဲဘတ္သည္ ဘုရားရွင္ပရိနိဗၺာန္ျပဳေတာ္မူရာ
ကုသိနာရံုေက်ာင္းေတာ္ႀကီးသို႔ ခ်ီတက္ၿပီးလွ်င္ ကုသိနာရံုေက်ာင္း၊ ေစတီ၊
ပုထိုးမ်ားကို မီးရႈိ႕ဖ်က္စီးေလသည္။
ကုတ္ဘြဒၵိန္အဲဘတ္သည္ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၁၉၇)ခုႏွစ္တြင္ ကုသိနာရံုသို႔
ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္ရာ ကုသိနာရံုဌာနတြင္ ေက်ာင္းႀကီးငယ္ေပါင္း ၃၀၊
ေစတီ ၈-ဆူႏွင့္ ရဟန္းသံဃာ အပါး(၃၀၀)ေက်ာ္ သီတင္းသံုးေနထိုင္ေနခ်ိန္
ျဖစ္သည္။
မြတ္စလင္စစ္သည္တို႔သည္ ေက်ာင္းရွိ သံဃာေတာ္တို႔အား ၀ါ၀ါျမင္သမွ်
လိုက္လံသတ္ျဖတ္ေလေသာ္ ရဟန္းေတာ္တို႔မွာ ဓါး၊ လွံ လက္နက္တို႔၏
လက္ခ်က္ျဖင့္ အတံုးအရံုးေသပြဲ၀င္ရေလသည္။
အသက္ေဘးမွ လြတ္ေအာင္ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေသာျငာ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ
သံဃာေတာ္မ်ားသည္ ဘုရားရွင္ ပရိနိဗၺိာန္ျပဳရာ ဂူႀကီးထဲသို႔ ၀င္ေျပးၾက
ေလသည္။ ထိုသို႔ ၀င္ေျပးေသာ သံဃာေတာ္တို႔အား အျပင္ဘက္မွေန၍
တံခါးမ်ားကိုပိတ္ကာ မီးရႈိ႕သတ္ေလရာ သံဃာေတာ္တို႔မွာ အရွင္လတ္လတ္
မီးပံုထဲတြင္ ေသပြဲ၀င္ရေလသည္။
............................................................................
အိႏၵိယေက်ာက္စာဘက္ဌာနက ေရးသားစီစဥ္ထုတ္ေ၀ထားတဲ့
အိနၵိယသမိုင္းထဲက အေၾကာင္းအရာအခ်ိဳ႕ကို ထုတ္ႏႈတ္တင္ျပ
ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အိႏၵိယကို ေနာက္ဆံုး၀င္တိုက္ခဲ့တာက
ဘတ္တိယာခိလဂ်ီ လို႔ေခၚတဲ့ မြတ္စလင္စစ္ဗိုလ္ျဖစ္ၿပီးေတာ့
ေအဒီ ၁၁၉၃ ေလာက္မွာ ဗုဒၶဘာသာကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္
ရွင္းထုတ္သြားခဲ့တဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ဒိေနာက္မွာ ဘီဟာနယ္
တေၾကာ မြတ္စလင္ေတြအေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီးေတာ့
ဒီမတိုင္ခင္မွာ အိႏၵိယျပည္နယ္အတြင္း မြတ္စလင္ေတြ
အေျခခ်ေနထိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္း အိႏၵိယသမိုင္းမွာ အတိအလင္း
ျပဆိုထားပါယ္။
ေနာက္တစ္ခုက ဘိုးေတာ္ဘုရား၊ ဆင္ျဖဴရွင္၊ အေနာ္ရထာ၊
အေလာင္းဘုရားတို႔က ေစတီေတြဖ်က္ ဘုန္းႀကီးေတြသတ္
တယ္ဆိုတာ ဘယ္ရာဇ၀င္မွာမွ ညႊန္းဆိုျပသထားျခင္း
မရွိသလို ဘာအေထာက္အထားမွလည္းမရွိပါဘူး။
မြန္အစြန္းေရာက္နဲ႔ ကုလားအစြန္းေရာက္တို႔ရဲ႕
အိပ္ယာ၀င္ပံုျပင္/ပါးစပ္ရာဇ၀င္မွ်သာျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအေၾကာင္းကေတာ့ ေနာက္မွ အက်ယ္တ၀င့္ေရးသားေပးပါ႔မယ္။

ျမန္မာ့တိုက္ပံုႏွင့္ေခါင္းေပါင္းအေၾကာင္းသိေကာင္းစရာအျဖာျဖာ

ေမာင္ Aung Myo Oo ရဲ႕ ပို႕စ္တစ္ခုထဲက
ဘဂၤလီေအာင္တင္ရဲ႕ မန္႔တစ္ခုကို မရွင္းလို႔
လာေမးထားတဲ့ မိတ္ေဆြေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕
အေမးအတြက္ ေျဖရွင္းေပးထားတာျဖစ္ပါတယ္။
မအားလပ္တဲ့အတြက္ အခုမွေျဖေပးႏိုင္တာကို
ခြင့္လႊတ္ဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။

        ေအာင္တင္ ဆိုတဲ့ ငေမႊဒိုးဘဂၤလီသမိုင္းလိမ္က ျမန္မာ့ရိုးရာ တိုက္ပံုအက်ႌနဲ႔ ပုဆိုးကို ျမန္မာ့ရိုးရာ
အ၀တ္အစား မဟုတ္သေယာင္၊ သို႔ေလာသို႔ေလာ ျဖစ္ေအာင္ ရမ္းၿဖီးသြားတဲ့ကိစၥ။
တိုက္ပံုအက်ႌရယ္လို႔ မေပၚလာခင္မွာ ျမန္မာ့ရိုးရာ အမ်ိဳးသားအက်ႌအျဖစ္ သိုရင္းအက်ႌအပါအ၀င္ ရင္ေစ့အက်ႌေတြရွိေနခဲ့ပါတယ္။ 1910 ခုႏွစ္ခန္႔မွာ
အဂၤလန္က ရိုးလ္ကုပဏၰီဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း
ဥေရာပတိုက္သံုး အက်ႌေတြမေရာင္းရတဲ့အတြက္
ရွိရင္းစြဲ ျမန္မာသိုရင္းအက်ႌနဲ႔ ရင္ေစ့အက်ႌေတြကို
ၾကည့္ၿပီး ျမန္မာအမ်ိဳးသားေတြအတြက္ ယေန႔
တိုက္ပံုအက်ႌလို႔ေခၚတဲ့ အက်ႌဒီဇိုင္းကို တီထြင္
ခ်ဳပ္လုပ္ေပးခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ျမန္မာသိုရင္းအက်ႌနဲ႔
ရင္ေစ့အက်ႌေတြကို အိတ္ကပ္တပ္ၿပီး ခ်ဳပ္ေပး
ထားတာပါပဲ။ ထူးထူးျခားျခားမဟုတ္သလို
ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ ရွိရင္းစြဲဒီဇိုင္းကို အေျခခံထားတဲ့
ျမန္မာ့မူဟန္သီးသန္႔သာျဖစ္ပါတယ္။
ေခါင္းေပါင္းနဲ႔ ပုဆိုးကေတာ့ သေရေခတၱရာေခတ္
ကတည္းက ေရွ႕ေျပးအျဖစ္ရွိခဲ့ေၾကာင္း ေအာက္ပါ
ပံုကိုၾကည့္ၿပီး သံုးသပ္ႏိုင္ပါလိမ္႔မယ္။ သေရေခတၱရာ
ခင္ဘုန္းေစတီပ်က္ေတြ႕ ဌာပနာတိုက္ေက်ာက္ျပား
အဖံုးေပၚမွာ ေအဒီ ၅ ရာစုလို႔ ပညာရွင္မ်ားခန္႔မွန္း
ထားတဲ့ ျမန္မာ့ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ ၀တ္စားဆင္ယင္ပံု
စစ္စစ္ကို ေလ့လာသိရွိႏိုင္ပါတယ္။
ေခါင္းေပါင္း၊ ေတာင္ရွည္ပုဆိုးခါးေတာင္းက်ိဳက္နဲ႔
ထီးေတာ္တို႔ဟာ ယေန႔တိုင္ ျမန္မာေတြအသံုးျပဳေနဆဲ
ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ စစ္စစ္သာျဖစ္ပါတယ္။
ေမာင္းက်က္သေရေခါင္းေပါင္းအျဖစ္ ႀကိမ္ယက္ေခါင္း
ေပါင္းေတြ မေပၚခင္မွာ ယေန႔အၿငိမ္႔သဘင္ေတြမွာ
လူျပက္ေတြသံုးတဲ့အတိုင္း လည္တင္ပ၀ါကို ေခါင္း
ေပါင္းအျဖစ္ ထံုးဖြဲ႕အသံုးျပဳၾကၿပီး ပါလီမန္ေခတ္ကို
ေရာက္တဲ့အခါ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြဟာ အစည္း
အေ၀းမစခင္မွာ ပ၀ါနဲ႔ေခါင္းေပါင္းလုပ္၊ အစည္းအေ၀း
နားတဲ့အခ်ိန္မွာ ပူတာေၾကာင့္ ေခါင္းေပါင္းပ၀ါကို
ျပန္ခၽြတ္၊ အစည္းအေ၀းမစခင္ ေခါင္းေပါင္းျပန္ဖြဲ႕နဲ႔ အေတာ္အလုပ္ရႈပ္တဲ့အတြက္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္
တခ်ိဳ႕က ႀကိမ္ပါးပါးေလးေတြနဲ႔ ေခါင္းေပါင္းပံုစံယက္
လုပ္ကာ ပ၀ါပါးအုပ္ၿပီး အသင့္ေဆာင္း ေမာင္းက်က္
သေရေခါင္းေပါင္းေတြကို တီထြင္ထုတ္လုပ္ေရာင္း
ခ်ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
ဆိုလိုခ်င္တာကေတာ့ ျမန္မာ့ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈအရ
၀တ္စားဆင္ယင္မႈေတြဟာ ေအဒီ ၄-၅ ရာစု သေရ
ေခတၱရာေခတ္ကတည္းက ယေန႔တိုင္ေအာင္
ေျပာပေလာက္ေအာင္ ေျပာင္းလဲျခင္းမရွိေသးဘူး
ဆိုတာကို တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိရတဲ့ သုေတသနအေထာက္
အထားေတြအရလည္းေကာင္း၊ ကုန္းေဘာင္ေပမူမ်ားပါ
ေဖာ္ျပမွတ္တမ္းတင္ခ်က္ေတြကိုလည္းေကာင္း တိုက္
ဆိုင္စစ္ေဆးၿပီး သုေတသနပညာရွင္မ်ားအေနနဲ႔
ခိုင္မာစြာ မွတ္တမ္းတင္ထားၿပီးျဖစ္တဲ့အတြက္
ဘဂၤလီေအာင္တင္တို႔အေနနဲ႔ အေထာက္အထားမဲ့
ေလဖမ္းဒန္းစီး ကေလက၀ေျပာဆိုတာေတြကို
မထိန္းသိမ္းရင္ျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ
ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးဆိုတာ ေရမွာ
အရုပ္ေရးသလို ျဖစ္ေနဦးမွာပါပဲ။
(အခ်ိန္မအားလပ္တာေၾကာင့္ အက်ဥ္းမွ်သာ
တင္ျပထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္မ်ားက်ရင္
ေခါင္းေပါင္း၊ ပုဆိုး၊ အက်ႌ၊ တူရိယာပစၥည္းေတြကို
အေသးစိတ္ထုတ္ႏုတ္တင္ျပသြားပါမယ္။)

Thant Lwin Oo

ရိုဟင္ဂ်ာအေၾကာင္း ပါတယ္ဆိုတဲ့ ပထ၀ီစာအုပ္ဟာ
1961 ခုႏွစ္ထုတ္ ပုဂၢလိကသင္ရိုးတစ္ခုသာျဖစ္တယ္။
ျမန္မာ့သမိုင္းေကာ္မရွင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံအဆင့္
မည္သည့္သမိုင္းပညာရွင္ ပထ၀ီပညာရွင္ကမွ အသိအမွတ္
ျပဳထားတဲ့ သင္ရိုးတစ္ခုမဟုတ္ဘူး။

ရိုဟင္ဂ်ာေနခဲ့ေၾကာင္း မည္သည့္အေထာက္အထားမွမေပး၊
သက္ဆိုင္ရာပညာရွင္မ်ားရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္ရယူျခင္းမရွိ၊
စာေရးဆရာမ်ားေရးသားခဲ့တဲ့ စကၠဴအေထာက္အထားတစ္ခု
မွ်သာျဖစ္တယ္။

ဒါကိုကိုင္ၿပီး က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ေျပာဆိုေနၾကတဲ့
ဘဂၤလီေအာင္တင္အပါအ၀င္ ေဒါက္တာျမင့္သိန္း(ၿငိမ္းခ်မ္း
လုလင္)တို႔လို စာမနွံ႔၊ စာမတတ္၊ သုေတသနဘာမွန္းမသိတဲ့
ကေလက၀ ေရေမ်ာကမ္းတင္ ဘဂၤလီတစ္သိုက္အေနနဲ႔
ဆင္ျခင္ဖို႔ေကာင္းၿပီ။

အဂၤလိပ္ေခတ္က အဂၤလိပ္မွတ္တမ္းေတြမွာလဲ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္
ကေန ၀င္လာတဲ့ ဘဂၤလီေတြလို႔ပဲ မွတ္တမ္းတင္ထားတယ္။
အဲ့ဒိဘဂၤလီေတြကို ျမန္မာေတြဘက္ကေတာ့ ေျမတူးကုလားလို႔
ေခၚဆိုၾကတယ္။ ေျမတြင္းတူးတဲ့ကုလားျဖစ္ၿပီး ဒါကို ေျမဒူးကုလား
လို႔ ေဒသလိုက္ၿပီး ေလဖမ္းဒန္းစီးေျပာေနတဲ့ေကာင္ေတြလည္း
ရွိတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ျမန္မာႏိုင္ငံထဲေရာက္လာတဲ့ ေအာင္တင္တို႔လို
ဘဂၤလီေတြအေနနဲ႔ အဂၤလိပ္ေခတ္မွာ အဂၤလိပ္ဘက္ကေနတယ္၊
ျမန္မာေတြကို ေစာ္ကားတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရခါနီးေတာ့ အဂၤလိပ္
ကိုအာခံ၊ ျမန္မာေတြနဲ႔ ျပန္ေပါင္း၊ အစၥလာမ္ဘာသာပ်ံ႕ပြားေရး
ေတာင္းဆိုနဲ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ေစာ္ကားခဲ့တဲ့ မွတ္တမ္းေတြပဲရွိတယ္။

ေအးခ်မ္းစြာအတူတကြ ေနထိုင္ၾကသည္ဆိုတဲ့စကား သံူးႏႈန္းဖို႔
အတြက္ ေအာင္တင္တို႔အေနနဲ႔ ကိုယ့္သမိုင္းကိုယ္သိဖို႔လိုတယ္။

ဘဂၤလီ Aung Tin နဲ႔တကြ အေပါင္းအပါေတြရဲ႕
သမိုင္းလိမ္အခ်က္ေျမာက္မ်ားစြာထဲက တစ္ခ်က္
ျဖစ္ပါတယ္။
ေဖာ္ျပပါ အာရဗီစာေရးထြင္းထားတဲ့ ဒဂၤါးကို
ရခိုင္ျပည္သံုးဒဂၤါးဟုလည္းေကာင္း၊ ရခိုင္ျပည္ထုတ္
ဒဂၤါးဟုလည္းေကာင္း မည္သို႔မွ်အတည္ျပဳ၍ မရေသးပါ။

ေပၚတူဂီ၊ ဒက္ခ်္ ကုန္သြယ္မႈရွိခဲ့ေသာ ရခိုင္တိုင္းဧရိယာ
အတြင္း ေတြ႕ရွိရသည့္ *ရခိုင္ျပည္ေတြ႕ဒဂၤါး*ဟုသာ
ေခၚဆိုသံုးႏႈန္းမွ မွန္ကန္မွာျဖစ္ပါတယ္။
ထိုသို႔မဟုတ္ပဲ ရခိုင္ျပည္သံုး/ရခိုင္ျပည္ထုတ္ စတဲ့
စကားလံုးသံုးႏႈန္းရန္အတြက္ အဆင့္မ်ားစြာက်န္
ေနပါေသးတယ္။
ေအဒီ ၁၅ ရာစုအတြင္း ရခိုင္တိုင္း၊ ရခိုင္ျပည္အတြင္း၌
ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈဆိုင္ရာ အေထာက္အထား၊
မင္းႏွင့္ျပည္သူအမ်ား ကိုးကြယ္ယံုၾကည္သည့္ဘာသာ၊
အမ်ားဆံုးရွာေဖြေတြ႔ရွိရသည့္ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈဆိုင္ရာ
အေထာက္အထား၊
ျပည္တြင္း/ျပည္ပ ေခတ္ၿပိဳင္မွတ္တမ္းမ်ားရဲ႕ ေဖာ္ျပမွတ္
တမ္းတင္ခ်က္၊
အဆိုပါဒဂၤါးရခိုင္ျပည္တြင္း သြန္းေလာင္းေၾကာင္း
အေထာက္အထား (မိုလ္အေထာက္အထား)
စတဲ့အခ်က္ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ အတည္ျပဳျပီးမွသာ
ရခိုင္ျပည္သံုးဒဂၤါးလို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ေခၚဆိုႏိုင္မွာ
ျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ဖန္ ရခိုင္ျပည္တြင္း ေတြ႕ရွိရတဲ့ေက်ာက္စာအေထာက္
အထားေတြအရ ရကၡပူရတိုင္း မင္းနဲ႔ျပည္သူေတြဟာ
မဟာယနဗုဒၶဘာသာ၊ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြျဖစ္
ေၾကာင္း အေထာက္အထားသာရွိပါတယ္။ မည္သည့္
ေက်ာက္စာအေထာက္အထားတြင္မွ အစၥလာမ္ဘာသာနဲ႔
ပက္သက္ေသာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈဆိုင္ရာအေထာက္
အထားမရွိေသးပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ ရကၡပူရတိုင္း ေခၚ ရခိုင္တိုင္းအတြင္း အစၥလာမ္
ဘာသာ၀င္မ်ား လူမ်ိဳးစုအလိုက္အေျခခ်ေနထိုင္မႈ၊ ကိုးကြယ္
ယံုၾကည္မႈဆိုင္ရာအေဆာက္အအံု၊ ဘာသာေရးပြဲေတာ္
မွတ္တမ္းမ်ား စတဲ့ အခ်က္ေတြကို သုေတသနျပဳေဖာ္ထုတ္
ၿပီးမွသာလွ်င္ ရည္ညႊန္းပါစာအတိုင္း ေခၚဆိုသတ္မွတ္ႏိုင္
မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
ထိုသို႔မဟုတ္ပဲ ယခုကဲ့သို႔ ေတြ႕ရွိရေသာ ဒဂၤါးအနည္းငယ္မွ်
ကို ၾကည့္ရႈ၍ ရခိုင္ျပည္တြင္းသံုးဒဂၤါးဟု ေခါင္းစဥ္တပ္ျခင္းသည္
အသိညာဏ္နည္းပါးမႈေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ သုေတသနသမိုင္း
ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ကို ေကာင္းမြန္ထင္ရွားစြာ သေဘာမေပါက္
သည့္ ကေလက၀ အုတ္ၾကားျမတ္ေပါက္ သမိုင္းလိမ္၀ါဒျဖန္႔မႈ
သက္သက္သာျဖစ္ပါေၾကာင္း သတိခ်ပ္မိၾကေစဖို႔ ဘဂၤလီ
ေအာင္တင္နဲ႔ ဦးေအာင္ခင္(စစ္ေတြ)လို႔ေခၚဆိုသူအပါအ၀င္
သမိုင္းလိမ္တစ္စုကို ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္သတိေပးလိုက္
ရပါတယ္။

မေန႔က Nay Lin Aung ရဲ႕ ပို႔စ္တစ္ခုမွာ ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးတဲ႔သုေတသန ဆရာ ဆိုသူတစ္ဦးရဲ႕ ထင္ျမင္ခ်က္ကို အေျခခံက်က်
ေ၀ဖန္သံုးသပ္ျပတာျဖစ္ပါတယ္။

အဆိုပါဆရာဟာ ျမေစတီေက်ာက္စာ (ေခၚ) ဂူေျပာက္ႀကီးေက်ာက္စာပါ စတုတၳမ်က္ႏွာကို ျမန္မာနဲ႔မတူေသာ ပ်ဴစာလုိ႔ ရည္ရြယ္သံုးသပ္
ၿပီးေနာက္ သူ႕အျမင္ကို တင္ျပသြားတာျဖစ္ပါတယ္။ ေနလင္းေအာင္ကိုအားနာလို႔ အဆိုပါဆရာအမည္
ကို ထည့္မေရးေတာ့ပါဘူး။

သို႕ေသာ္ ဘာသာေဗဒပါရဂူတစ္ဦးသေဘာနဲ႔သာ ေျပာဆိုသြားခဲ့သူက သူ႕စာထဲမွာပဲ ပ်ဴဘက္ အျခမ္းမွာေတာ့ ဒီလိုေရးထားတယ္။အဲ့ဒီအတိုင္း ျမန္မာဘက္မွာ ဒီလိုေရးထားလို႔ ျမန္မာစာနဲ႔ (သူ႕အေခၚ)ပ်ဴစာ မတူပါလို႔ ဆိုပါတယ္။ တစ္ဖန္ အကၡရာပညာရွင္ ဆရာႀကီးဦးသာျမတ္၊ ဘာသာေဗဒ ပါရဂူ စီအိုဗလက္ဒင္တို႔ သက္ရွိထင္ရွားရွိ ေနစဥ္ ကာလဆိုရင္ေတာင္ သူ႕အယူအဆဟာ မတူေၾကာင္း နဲ႔ဆရာႀကီးဦးသာျမတ္တို႔ အမွားေတြေရးခဲ့သေယာင္ ဆိုပါတယ္။

သုေတသနအမည္ခံရင္ ဒီလိုေလဖမ္းဒန္းစီးၿပီး မ်က္မျမင္ဆင္စမ္းေျပာလို႔မရပါဘူး။ ကိုယ္ပိုင္သုေတသန၊ ကိုယ္ပိုင္အျမင္၊ ကိုယ္ပိုင္
အတည္ျပဳခ်က္နဲ႔ ပညာရွင္မ်ားေရွ႕ စစ္ေဆးခ့အတည္ျပဳႏိုင္ရပါမယ္။
ဒါဟာ သုေတသန စံ/နည္း/လုပ္ထံုး ျဖစ္ပါတယ္။

ဂူေျပာက္ႀကီးေက်ာက္စာ စတုတၳမ်က္ႏွာမွာ ပါဠိသက္နဲ႔ သကၠဋသက္
အနည္းငယ္ကို ဖယ္ၿပီးေနာက္ ေတြ႕ရတယ္လို႔ ဆရာႀကီးဦးသာျမတ္၊
ဆရာႀကီး ဦးေက်ာ္ဇင္(ဘုန္းတင့္ေက်ာ္)တို႔ ကိုယ္ပိုင္သုေတသနျပဳ
ထုတ္ႏုတ္တင္ျပထားတဲ့

*ႏွိ (ႏွစ္) ၊ င (ငါး) ၊ ေျခာ (ေျခာက္) ၊ ကၷိ (ခုႏွစ္) ၊ ရွံ (ရွစ္) ၊ သိၷ (သစ္ႏွစ္) ၊ တိမ္း (တိမ္းပါးကြယ္လြန္သည္) ၊ ရုပ္ေၾကး (ရုပ္ၾကြင္း) ၊ သား ၊ မယား ၊ ဗိႅ (ေျမး) ၊ တိုင္း ၊ ျပိ (ျပည္) ၊ ေရာ (ေရြာ=ရြာ) ၊ ျမ ၊ ပ့့ံ ၊ ေပး ၊ မဒိ ံ(မုဒိမ္း) ၊ညွိဆဲ (ညွင္းဆဲ) ၊ မိဘိသည္ (မည္ဘိသည္)၊ ဘိသိဥမိ (ဘိသိက္အမည္) ၊ ယံဗံးမယးဥသး (ယင္းျမတ္မယား၏သား) ၊ ဗံးမယးဥသးရာဇဂုမဥဠံ
(ျမတ္မယား၏သား ရာဇကုမာအထံ) ၊ ေဎၚဗံးမယး (ထိုျမတ္မယား) ၊ ေေဎၚတဏးေတာဥ ေက်းေျမား (ထိုထိပ္တင္ေတာ္၏ေက်းဇူး) ၊ ေဎၚဗံးဗူဓဥဆးေဗာ္ (ထိုျမတ္ဗုဒၶ၏အဆင္းပံု) ၊ ေဂါဥေလွာ္ဗိးသံေရား (ထိုဂူအား လွဴၿပီးသေရာခါ) ၊ ယံေဂၚဗူဓဥ႒ံ (ယင္းဂူဗုဒၶအထံ) ၊ ဂိသးေဠဂီၿပိေဠ (ငါ့သားေလး ငါ႔ေျမးေလး) ၊ ယံတိၿပိရိမဓနဗူဥမိဘိသိ (ယင္းတိုင္း ျပည္ အရိမဒၵနပူရဟု မည္ဘိသည္) ၊ ယံဗံးဗူဓအရိေမေဒဒံဗး (ယင္းျမတ္ဗုဒၶ
အရိေမေတယ်ထံပါး) ၊ ပံးေစေဆား (ေပးေစေသာ) ၊ ေျခာရ (ေျခာက္ရာ) ၊ယံ (ယင္း) ၊ ႏု (နည္း) ၊ ပံးေစနတိ ံပံ(းဠ)ပ (ေပးေစနည္းတိုင္း ေပးလွည့္ပါ) ၊ မတားငူးဗူး (မတားငဲ့မူ)၊ မပံးေစေဆား (မေပးေစေသာ၀္) ၊ ဟိဥမၱဳတဠဳ (ဟိဥမတုလု-ေသအမ့္ မေတာ့လု) ၊ ယံၾတးတိ မတုကံုးဒူ (ယင္းတရားအတိုင္း မတုကန္တံု႔) ၊ ေရာ (သေရာ္၊ ေရွးသေရာ)*

စတဲ့ သံ၀ဲျမန္မာေ၀ါဟာရေတြကို အဆိုပါပုဂၢိဳလ္အေနနဲ႔ ျမန္မာေ၀ါဟာရ
မဟုတ္ဟု ဆိုလွ်င္ ကိုယ္ပိုင္သုေတသနအျမင္နဲ႔ တစ္လံုးခ်င္း၊ စကားစု
တစ္စုခ်င္း ဘာသာျပန္ ဆြဲထုတ္ျပဖို႔ လိုပါလိမ္႕မယ္။

ဒီစကားစုေတြဟာျမန္မာေ၀ါဟာရ၊ ျမန္မာစကားစစ္စစ္ျဖစ္ေၾကာင္း
သုေတသနျပဳ သံုးသပ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာပ႑ိတ္ အကၡရာပညာရွင္ ဆရာႀကီး ဦးသာျမတ္က ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာအကၡရာသည္ ပ်ဴကေနဆင္းသက္လာျခင္း
ျဖစ္ေၾကာင္း အတည္ျပဳခဲ့သလို၊ ဦးစြာပထမေလ့လာခဲ့တဲ့ ဘာသာေဗဒပါရဂူ
စီအို ဗလက္ဒင္ကိုယ္တိုင္ကလဲ ေရွးေဟာင္းသုေတသနရံုး(ယခင္ေက်ာက္စာ
ရံုး) ကို ၁၄.၇.၁၉၁၁ မွာေပးထားတဲ့ ဖိုင္နံပါတ္(၃၀၊ ေဂ်-ေအ) အစီရင္ခံစာမွာ
*ပ်ဴဘာသာစကားကို မြန္ခမာဘာသာစကားအုပ္စုမွာ လံုး၀မထည့္သြင္းႏိုင္ေၾကာင္း၊ ျမေစတီေက်ာက္စာ စတုတၳမ်က္ႏွာမွာ ျမန္မာေ၀ါဟာရ ေျမာက္
မ်ားစြာေတြ႕ရေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာဘာသာစကားနဲ႔ ပ်ဴဘာသာစကား
ဟာ အလွမ္းေ၀းေသာညီအစ္ကိုေတာ္စပ္ေၾကာင္း* ေဖာ္ျပထားတဲ့အတြက္အဲ့ဒီဖိုင္နံပါတ္အတိုင္း အဲ့ဒီစာထဲမွာ အဲ့ဒီအတိုင္းေရးထား မထား သုေတ
သနသမားေကာင္းပီပီ ေလ့လာရန္လိုပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ျဖင့္ ဦးသာျမတ္အပါအ၀င္ အကၡရာပညာရွင္မ်ား၊ ဘာသာေဗဒပါရဂူမ်ား မွားယြင္းေကာက္ခ်က္ ခ်ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ကိုယ္ပိုင္သုေတသနနဲ႔ တင္ျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။
ပညာရွင္ေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ ေမးခြန္းကို ေက်ာ္ျဖတ္ျပႏိုင္ရပါမယ္။

ယင္းေနာက္ အဆိုပါဆရာက ရိုးသားစြာ၀န္ခံ ထားတာရွိပါတယ္။ သူဟာတရုတ္မွတ္တမ္းမ်ားကို ေလ့လာမႈအားနည္းေၾကာင္း ရိုးသားစြာ၀န္ခံထား
ပါတယ္။ အဆိုပါစကားအရ သူသည္ ပ်ဴႏွင့္ျမန္မာ မတူဆိုတဲ့ ဂ်ီအိပ္ခ်္လုစ္ေရးခဲ့တဲ့ လုပ္ႀကံသမိုင္းကို နားေယာင္ၿပီး မတူ မတူ မတူ ဆိုတဲ့စိတ္နဲ႔
ေလ့လာေနတဲ့သေဘာသက္ေရာက္ပါတယ္။

သေရေခတၱရာ၊ ဗိႆႏိုး၊ ဟန္လင္း စတဲ့ၿမိဳ႕ေဟာင္းႀကီးမ်ားရဲ႕အတိတ္ျဖစ္ရပ္
သမိုင္းကို မည္သည့္ရာဇ၀င္မ်ားက ညႊန္းဆိုပါသလဲဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို ေျဖဆို
ဖို႔ လိုလာပါတယ္။ ဒီၿမိဳ႕ေဟာင္းႀကီးေတြရဲ႕သမိုင္းကို မည္သည့္ ရွမ္းရာဇ၀င္၊
မြန္ရာဇ၀င္ကမွ ျပဆိုျခင္းမရွိ၊ ယင္းၿမိဳ႕ေဟာင္းႀကီးမ်ားသမိုင္းကို ျမန္မာ့ရာဇ၀င္
မ်ားကသာ ျပဆိုႏိုင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊ ျမန္မာ့ရာဇ၀င္အေစာင္ေစာင္မွာ
သေရေခတၱရာ၊ ဟန္လင္း၊ ဗိႆႏိုး ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးကို ျမန္မာ
ႏွင့္မတူေသာ ပ်ဴလူမ်ိဳးလို႔ ညႊန္းဆိုျပသျခင္းမရွိတာကို အဆိုပါဆရာအေနနဲ႔
သတိျပဳသင့္ပါတယ္။

*သေရေခတၱရာပ်က္ဆဲအခါ၌ လွ်င္ျမန္သန္မာေသာ ပ်ဴအခ်င္းခ်င္းကို ျမန္မာဟုေခၚသည္*

*ပ်ဴစစ္လွ်င္ျမန္မာ*

*ျမန္မာဟူသည္ ပ်ဴ႕သား ပ်ဴ႕ေျမး* ဆိုတဲ့ ေရွးရာဇ၀င္ ဆိုစကားမ်ား၊ ပုဂံရာဇ၀င္ေပမူပါ မွတ္တမ္းတင္ခ်က္ မ်ားကို ေလ့လာရန္လိုပါတယ္။

ထိုမွ်မကေသး ကုန္းေဘာင္ရာဇ၀င္ေပမူမ်ားမွာပါ သေရေခတၱရာပ်ဴဗရမၼာမင္းႀကီးဒြတၱေဘာင္ကို ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ျမန္မာမ်ားက ေဘးေလာင္း
ေတာ္လို႔ အဘိုးေခၚ အေဘးေခၚၿပီး မွတ္တမ္းတင္ ထားခ်က္ေတြ၊ ဆင္ျဖဴရွင္မင္းလက္ထက္မွာ တရုတ္စစ္ေရာက္ေတာ့

“ငါသည္ ေဘးေလာင္းေတာ္ ပ်ဴမင္းထီးကဲ့သို႔ အေရးယူတြန္းလွန္မည္။ တရုတ္တို႔သည္ ေတာမွ သစ္ရြက္မ်ားကဲ့သို႔ မေရမတြက္ႏိုင္ေအာင္ ခ်ီလာ သည္ဆိုသည္ကို ငါသည္ ညီေတာ္ေလးပါးႏွင့္အတူ ျမစ္ငယ္ကိုျဖတ္ကာ ေရႊၾကက္ယက္မွသည္ ေရႊေတာင္ဦးအထိ ငါကိုယ္ေတာ္စစ္ထိုးမည္“ လို႔ ဆင္ျဖဴရွင္မင္းႀကီးမိန္႔ၾကားခ်က္ေတြ။

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္တည္ေထာင္သူအေလာင္းမင္းတရားႀကီး ဦးေအာင္ေဇယ်ကိုယ္တိုင္ မိမိသည္ ဗ်ဴ (ပ်ဴ)လူမ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္ခ်က္ေတြ၊

ေစတိယကထာရာဇ၀င္ခ်ဳပ္ပါ “ျဗဟၼာလူမ်ိဳး၊ ဗ်ဴလူမ်ိဳး၊ ျမန္မာလူမ်ိဳး” လို႔အမည္သံုးမ်ိဳးတြင္ေၾကာင္း မွတ္တမ္း တင္ခ်က္ေတြ၊ ရခိုင္ရာဇ၀င္မ်ားပါ ျပည္မျမန္မာ မင္း မ်ားကို ပ်ဴလူမ်ိဳးလို႔ ေခၚဆိုမွတ္တမ္းတင္ခ်က္ေတြကို ေပမူမ်ားအထိ လိုက္လံမေလ့လာႏိုင္ရင္လည္း ထုတ္ႏႈတ္တင္ျပခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့သမိုင္း သုေတသန ပညာရွင္ႀကီးမ်ားျဖစ္တဲ့ တမၸ၀တီဦး၀င္းေမာင္၊ ဆရာဦးေက်ာ္ဇင္စတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ားရဲ႕သုေတ
သနျပဳ ေလ့လာတင္ျပခ်က္မ်ားကို မ်က္ကြယ္မျပဳ သင့္ေၾကာင္း ရိုးသားစြာေထာက္ျပလိုက္ရပါတယ္။