သာသနအလံတီထြင္သူ ႏွင့္ { သာသနအလံအေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား }

<<<<< သာသနအလံတီထြင္သူ ႏွင့္ >>>>>
{ သာသနအလံအေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား }
******************************

သာသနာ့အလံ တီထြင္သူ အမွန္
(၁၈၈၅) ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၂၈)ရက္တြင္ (သီဟိုဠ္ကၽြန္း) သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)ကို ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ က်င္းပရန္ အထူးအစီအစဥ္ရွိ ေနသည့္ ဗုဒၶေန႔ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတာ္ႀကီးႏွင့္ အျခား ဘာသာေရးပြဲေတာ္မ်ားတြင္ပါ သာသနာ႔အလံေတာ္ကို အမွတ္တရ အျဖစ္လႊင့္ထူရန္ စဥ္းစားခဲ့ၾကသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ၿဖစ္ေသာ ကိုလံဘို ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားတို႕သည္ မိရိုးဖလာ ကိုးကြယ္မႈအထိမ္း
အမွတ္အျဖစ္ ဗုဒၶအလံေတာ္ တစ္ခုကို တီထြင္ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းခဲ႔ၾက၏။

ထိုအလံေတာ္ကို (၁၈၈၅) ခုႏွစ္တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဗုဒၶအလံေတာ္ကို ကမာၻအရပ္ရပ္က အသိအမွတ္ ျပဳလာၾကသည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ခန္႕မွ်သာ ရွိေပေသးသည္။ ကမာၻ႕ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္အျဖစ္ (၁၉၅၁) ခုႏွစ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါမွသာ ကမာၻတစ္၀န္းလံုးတြင္ရွိေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏိုင္ငံမ်ားမွ လက္ခံလာျခင္းျဖစ္သည္။

တီထြင္သူ အစစ္

(သာသနာ့အလံကို ကနဦး တီထြင္ေသာသူသည္ ဟင္နရီ စတီးလ္ အိုေကာ့ ( Henry Steele Olcott ) ဟု ထင္ေနၾကၿပီး အမွန္တကယ္မွာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန ေခၚ ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) ျဖစ္သည္။)

ဟင္နရီစတီးအိုေကာ့ ( H.S. Olcott )

ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား အၿငိမ္းစားဗိုလ္မွဴးၾကီး တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ေအာလ္ေကာ့ကို ၁၈၃၂ခုႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ၂ရက္ေန႔တြင္ နယူးဂ်ာစီျပည္နယ္၊ Orange ျမိဳ.၌ ပရိုတင့္စတင့္ခရစ္ယန္ မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ အသက္(၂၉) ႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္
အတြင္းတပ္မေတာ္သို႕၀င္ေရာက္အမႈထမ္းခဲ့ၿပီးဗိုလ္မွဴးၾကီးအျဖစ္အျငိမ္းစား ယူခဲ့သည္။
အေတြးအေခၚသမိုင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ မွာထင္ရွားသူ ျဖစ္ၿပီး သီအိုဆိုဖီပညာမ်ားကို ေလ့လာလိုက္စား၍ တစ္စတစ္စ ဗုဒၶ၀ါဒမ်ားကို လိုက္စားရင္းမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦး ျဖစ္လာခဲ့သူပင္။

၁၈၆၁ခုႏွစ္ အေမရိကန္ ျပည္တြင္းစစ္တြင္ ေငြ၀ယ္ကၽြန္စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္လိုေသာ တပ္မေတာ္မွ ပါ၀င္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ေအာလ္ေကာ့ သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရိွေနစဥ္အခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘာသာတို. စကားရည္လုပြဲႀကီး က်င္းပေနသည့္အခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာဘက္မွ အရွင္ဂုဏာနႏၵဆရာေတာ္ႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘက္မွ ဓမၼဆရာ မ်ား ၁၈၇၃ခုႏွစ္တြင္ ပနာဒူရျမိဳ.၌ ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အကဲျဖတ္မွတ္တမ္းမ်ားအရ အရွင္ဂုဏနႏၵက အကိုးအကား ခိုင္လံုၿပီး အရည္အေသြးသာေၾကာင္း သိရသည္။ ဤပြဲ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ဗိုလ္မွႈးႀကီးေအာလ္ေကာ့သည္ သီရိလကၤာ၊ ေဂါေလ (Galle) ၌ တရား၀င္ ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၈၉၁ခုႏွစ္တြင္မႏၱေလးသို.လာေရာက္ၿပီး
သံဃာေတာ္မ်ားကို လာေရာက္ဖူးေျမာ္ ေသးသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန(C.P. Gune Wardene)

စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ၁၈၅၄-ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ (၁၆)ရက္ေန႔တြင္ ဖြားျမင္သူျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္ကာလက သီဟိုဠ္တြင္ ခရစ္ယာန္သာသနာ လႊမ္းမိုးေနခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရး ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔ ဆံုး႐ႈံးေနေသာ အခြင့္အေရးမ်ား ျပန္ရေရးအတြက္ “ဗုဒၶသာသနာ ကာကြယ္ေရး ေကာ္မတီ” ကို ၁၈၈၄-ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ(၂၇)ရက္ေန႔ တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ ထိုအသင္းတြင္ ဟင္နရီစတီး
အိုးေကာ့ က စီပီဂုဏ၀ၯန ကို အက်ဳိးေတာ္ေဆာင္ အျဖစ္ ခန္႔အပ္သည္။ စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ဗုဒၶသာသနာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရးအတြက္ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀)ခန္႔အင္တိုက္အားတိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေလသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန က “ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ား အတြက္ ၾကက္ေျခနီ အထိမ္းအမွတ္ ရွိသကဲ့သို႔ ကမာၻ႔ဗုဒၶ သာသနာ၀င္ အားလံုး အသံုးၿပဳႏိုင္ရန္ အလံေတာ္ကို ဗုဒၶႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္ပါး ပါေသာ အေရာင္တို႔ကို အသံုးျပဳရန္” အၾကံေပး တင္ျပခဲ႔သည္။ ၎ အၾကံေပး တင္ျပေသာ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံကို ၁၈၈၅-ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္(ဗုဒၶေန႔)၌ တင္ရန္ ေကာ္မတီ၀င္ အားလံုးက လက္ခံခဲ႔ႀကသည္။ ၎အလံပံုစံကို သရသ၀ိ သႏၵေရသ ( Sarasavi Sandaresa ) စာေစာင္တြင္ အခ်ပ္ပိုထည့္၍ ၁၈၈၅-ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၁၇)ရက္ တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထုိစဥ္က အလံပံုစံ တီထြင္သူ၏ အမည္ကို မေဖာ္ျပခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္ စီပီဂုဏ၀ၯန ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ႏွစ္ႏွစ္အၾကာ ၁၉၂၈-ခုႏွစ္၊ ေမလ(၁)ရက္ေန႔ထုတ္ သုဒနမိန စာေစာင္ႏွင့္ ကိုလံဘို ဗုဒၶသာသနာ သီအိုဆိုဖီ အသင္း ရာျပည့္စာေစာင္တြင္ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ စီပီဂုဏ၀ၯန ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ ကိုယ္တိုင္ကလည္း သူ၏မွတ္တမ္းေဟာင္း စာမ်က္ႏွာ( ၄၆၉ ) ၌ “ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ သူမဟုတ္ေၾကာင္း” ထုတ္ေဖာ္ ၀န္ခံထားခဲ႔သည္။ အလံလႊင္႔တင္ရာ (ဗုဒၶေန႔)တြင္ အိုးေကာ့မွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ေနခဲ႔ၿပီး ၁၈၈၆-ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ(၂၈)ရက္တြင္ သီဟိုဠ္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္မွ သာသနာ့ အလံကို ဦးစြာ ျမင္ဖူးျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အလံမွာ အနည္းငယ္ ရွည္လ်ားေနသျဖင့္ အမ်ဳိးသား အလံမ်ားကဲ့သို႔ အခ်ဳိးအစားက်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အၾကံေပးခဲ့သည္သာရွိ၏။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ သာသနာ့အလံ

သာသနာ့အလံေတာ္ကို သီဟိုဠ္ ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ ဆရာေတာ္ အရွင္သီရိ သုမဂၤလာေထရ္ သည္ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သီဟိုဠ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အဖြဲ႕ႀကီး၏ ဥကၠဌ ေဒါက္တာဂ်ီပီမာလာ
ေဆေထရ္ ၏ ဆႏၵအရ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အစည္းအေ၀းႀကီးကို ဖိတ္ေခၚ၍ အစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ (၁၉၅၆) ခုႏွစ္ ဆဌသဂၤါယနာ တင္သည့္ေန႕မွစ၍ အထက္ပါ ကမာၻ႕ ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္ ကို သာသနာ့အလံေတာ္ၾကီး အျဖစ္ ေအာင္ျမင္စြာ
အတည္ျပဳလႊင့္ထူႏိုင္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၈၀ျပည့္ႏွစ္တြင္ က်င္းပသည့္ သာသနာေတာ္ သန္႕႐ွင္းတည္တံ့ျပန္႕ပြားေရး ဂိုဏ္းေပါင္းစံု သံဃအစည္းအေ၀းမွလည္း ဗုဒၶသာသနာ့ အလံေတာ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အညီအၫြတ္ဆံုးျဖတ္ၿပီး သံဃနာယက လက္စြဲက်မ္းတြင္ ျပ႒ာန္း ခဲ့သည္။

အလံေတာ္ အဓိပၸါယ္

သာသနာ့အလံေတာ္ႀကီးသည္ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာျခင္း၊ သည္းခံျခင္း၊ စိတ္ထားျဖဴစင္ျခင္းတို႕၏ အထိမ္းအမွတ္ အၿဖစ္ သရုပ္ေဖာ္ထားၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕သည္ ဘုရားရွင္အားအထူးၾကည္ညိဳၾကသျဖင့္ ဘုရားရွင္၏ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ ကြန္႔ျမဴးကာ တရားေတာ္မ်ား ေဟာၾကားေနေတာ္မူခဲ႔သည္ကို ရည္ညြန္းႀကၿခင္းၿဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ အေရာင္ကို အသံုးၿပဳရန္ ဆုံးၿဖတ္ခဲ႔ၿခင္း
ၿဖစ္ပါသည္။

အရြယ္အစား/အေရာင္
• အႀကီး = အလ်ား - ၉ေပ x အနံ - ၅ေပ
• အလတ္ = အလ်ား - ၄ေပ ၆လက္မ x အနံ - ၂ေပ ၆လက္မ
• အလတ္ = အလ်ား - ၂ေပ ၃လက္မ x အနံ - ၁ေပ ၃လက္မ
• အေသး = အလ်ား - ၉လက္မ x အနံ - ၅လက္မ ဟူ၍ ေလးမ်ဳိး သတ္မွတ္ထားသည္။

ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္း ထားသည့္အတိုင္း အလံေတာ္တိုင္ဘက္မွ စတင္၍ သတ္မွတ္ရသည္ရွိေသာ္
1. နီလ = အျပာရင့္ေရာင္
2. ပီတ = အ၀ါရင့္ေရာင္
3. ေလာဟိတ = အနီေရာင္
4. ၾသဒါတ = အျဖဴေရာင္
5. မဥၨီ႒ = ပန္းႏုေရာင္္ ထိုအေရာင္(၅)မ်ဳိးကို ေဒါင္လိုက္ထားရွိၿပီးလွ်င္-
6. ပဘႆရ = ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္ တစ္ခဲနက္ ထြက္ေနေသာ အေရာင္ အျဖစ္ အလံေတာ္၏ အစြန္အဖ်ား(အထက္)အေပၚဘက္မွ ေန၍ အျပာ၊ အ၀ါ၊ အနီ၊ အျဖဴ၊ ပန္းႏုေရာင္ တို႔ကိုပင္ အစဥ္အတိုင္း ေအာက္ဖက္သို႔ ထားရွိခ်ဳပ္လုပ္ရမည္။

အသံုးျပဳပံု
ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃ မဟာနာယက အဖြဲ႕သည္ အလံေတာ္ကို သံဃနာယက လက္စြဲ၊ အပိုဒ္(၅)၊ အခန္း(၂၉) ၌ သာသနာ့အလံေတာ္ အခန္း အပိုဒ္(၃၅၅)၌ အသံုးျပဳရမည့္ေန႕ရက္မ်ား သတ္မွတ္ထားသည္မွာ-

(က)အခါႀကီး ရက္ႀကီးမ်ား
1. ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)
2. နယုန္လျပည့္ (မဟာသမယေန႔)
3. ၀ါဆိုလျပည့္ (ဓမၼစၾကာေန႔)
4. ၀ါေခါင္လျပည့္ (ေမတၱာ အခါေတာ္ေန႔)
5. ေတာ္သလင္းလျပည့္ (ဂရုဓမၼ အခါေတာ္ေန႔)
6. သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ (အဘိဓမၼာ အခါေတာ္ေန႔)
7. တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္ (သာမညဖလ အခါေတာ္ေန႔ )
8. တပို႔တြဲလျပည့္ (ၾသ၀ါဒ ပါတိေမာက္ အခါေတာ္ေန႔)

(ခ)ပြဲေတာ္ႏွင့္ အခမ္းအနားမ်ား
1. ၀ါဆိုပြဲေတာ္ အခမ္းအနား
2. အဘိဓမၼာအခါေတာ္ေန႔
3. ကထိန္ပြဲေတာ္
4. ရဟန္းခံရွင္ျပဳပြဲ
5. ဆြမ္းႀကီးေလာင္းလွဴပြဲ
6. စာျပန္ပြဲ ႏွင့္ ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္
7. နိကာယစာေမးပြဲ၊ တိပိဋကစာေမးပြဲႏွင့္ ပူေဇာ္ပြဲ
8. ခြင့္ျပဳခ်က္ရ႐ိွၿပီးသည့္ တရားပြဲမ်ား
9. ဘုရားထီးတင္ပြဲ
10. ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္
11. အသံမစဲ ပ႒ာန္းရြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ပြဲ
12. သံဃာ့အစည္းအေ၀း
13. သံဃ၀ိနိစၦယအဖြဲ႕ စစ္ေဆး ဆံုးျဖတ္ရာဌာန
14. ဘာသာေရး၊ သာသနာေရးႏွင့္ စပ္ဆိုင္ေသာ သင္တန္းမ်ားတို႔ တြင္ အသုံးၿပဳနိုင္သည္။

(ဂ)လႊင့္ထူ အသံုးျပဳနည္း၊ အပိုဒ္(၃၅၈) အထိမ္းအမွတ္အလံအားလံုး၏ အလယ္တြင္ ျဖစ္ေစရမည္။ လက္ယာအစြန္းမွ အေရာင္ငါးမ်ိဳး ေရာယွက္ေရာင္တြင္ အျပာရင့္ေရာင္သည္ အေပၚတြင္လက်္ာဘက္႐ိွေနေစရမည္။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တြင္ စိုက္ထူပါက ကားႀကီးမ်ား၏ အမိုးအေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ ကားငယ္မ်ားတြင္ လက္ယာဘက္ အေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ သံဃာမ်ားကို ႀကိဳဆိုသည့္အခါ သံဃာပါလာသည့္အခါတြင္သာ တပ္ဆင္ရမည္ဟူ၍ ေဖာ္ျပ ထားသကဲ့သို႕၊

(ဃ)ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္အခ်က္မ်ား၊ အပိုဒ္(၃၉၅)
1. ရဟန္းသံဃာပါသည္ျဖစ္ေစ၊ မပါသည္ျဖစ္ေစ မည္သည့္ဘုရားဖူးယာဥ္တြင္မွ မသံုးစြဲရ။
2. လမ္းေဘး၊ လမ္းခြ၊ ယာဥ္ဆိပ္၊ သေဘၤာဆိပ္မ်ားတြင္ မသံုးရ။

စူးရွေသာ စိတ္ကူးဥာဏ္ ရွိခဲ႔ေသာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန( ေခၚ )ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) အား ဗုဒၶဘာသာ၀င္အားလုံးတို႔၏ ကိုယ္စား ေလးစားသမွဳ႕ ၿပဳအပ္ပါသည္။
အရွင္စေႏၵာဘာသ(ေရႊဘို)ေရးသားေသာ `သာသနာ့အလံေတာ္´ စာအုပ္နွင္႔ ဒီ၀က္ဆိုက္ (http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=43,4030,0,0,1,0) မွ
ကူးယူေဖာ္ျပေရးသားပါသည္။

ပ်ဴ​ေခတ္​ ဗုဒၶ႐ုပ္​ပြား​ေတာ္​ တူး​ေဖာ္​​ေတြ႕႐ွိ

ေရွး/သု ဒုညႊန္ၾကားေရးမွဴးဦးသိန္းလြင္ တင္ျပခဲ့တဲ့
ဗိႆႏီုးၿမိဳ႕ေဟာင္းတူးေဖာ္ေရးကုန္း အမွတ္ ၁၃ မွာ
ေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

ပညာရွင္အမ်ားေလ့လာႏိုင္ရန္ ေရွး/သုကတင္ျပ
ခဲ့ၿပီးေတာ့ ေနာက္ေတြ႕ပ်ဴယဥ္ေက်းမႈပစၥည္းမ်ားလို႔
ေခါင္းစဥ္တပ္ထားပါတယ္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ၊ ၁၁ ရက္ေန႔မွာ ေၾကးေခါင္းေလာင္း
တစ္လံုး၊ ေၾကးဆီမီးခြက္ ေလးခုနဲ႔အတူ ကုန္းအမွတ္ ၁၃၊
ေျမအနက္ ၂ေပ၊ ၂ လက္မကေန တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္း
ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဗိႆႏိုးၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္းက ပထမဦးဆံုး
ေတြ႕ရွိရတဲ့ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

ေၾကးဆင္းတုရဲ႕ ထိုင္ေတာ္မူဟန္ဟာ ပရလမၻနသနဟန္
ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ၀ိတကၠမုျဒာဟန္ျဖစ္ပါတယ္။ ပ်ဴေခတ္ဗုဒၶ႐ုပ္
ပြားေတာ္ေတြထဲက ထင္ရွားတဲ့မုျဒာဟန္ျဖစ္ပါတယ္။

ဗိႆႏိုးၿမိဳ႕ေဟာင္းမွာ ယခင္ကတည္းက ဆယ္ခန္းတြဲ
ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းရာ၊ သံဃာ့သီရိတံဆိပ္တံုး၊ ေစတီ၊
ေရကန္ စတဲ့ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာအေထာက္အထားမ်ား
အမ်ားႀကီးေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီးျဖစ္သလို ဆက္လက္တူးေဖာ္ေတြ႕
ရွိဆဲလဲျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕ေတြက စာအေဟာင္းေတြကိုင္ဆြဲၿပီးေတာ့ ဗိႆႏီုး
ၿမိဳ႕ေဟာင္းႀကီးကို ဟိႏၵဴၿမိဳ႕ေဟာင္းျဖစ္သေယာင္ ေျပာဆို
ေနၾကဆဲေတြ႕ေနရလို႔ပါ။ သုေတသနမစံုခင္က မွန္းဆ
ေျပာဆိုၾကတာထက္ လက္ေတြ႕သုေတသနအေထာက္
အထားေတြက ဘာေတြညႊန္းဆိုျပသေနလဲဆိုတာကို
ေလ့လာၿပီးမွ ေကာက္ခ်က္ခ်တာပိုသင့္ေတာ္မယ္
ထင္ပါတယ္။

မိတ္ေဆြအမ်ား ေလ့လာရင္းနဲ႔ အသိပညာတိုးတက္
ၾကပါေစ။

ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထားတို႔က ေျပာေသာ ျမန္မာ့သမိုင္း (၁)

ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထားတို႔က ေျပာေသာ ျမန္မာ့သမိုင္း (၁)
====================================
စာတမ္းဖတ္ပြဲတစ္ခ်ိဳ႕မွာေရာ၊ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးခ်င္း ေတြ႕ဆံုခ်ိန္မွာေရာ
ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာန ၀န္ႀကီးဦးေအးျမင့္ၾကဴ ေျပာေနက်စကားေလး
ေတြကို ျပန္သတိရမိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၀န္ႀကီးေျပာတဲ့စကားေလးနဲ႔ပဲ
ဒီေဆာင္းပါးကို ကၽြန္ေတာ္အစပ်ိဳးလိုက္တယ္။

“ဆရာတို႕ရယ္ ကၽြန္ေတာ္က သမိုင္းအေၾကာင္းသိပ္မသိပါဘူး။ ဒီဌာနကို
ေရာက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္မသိတာေတြအမ်ားႀကီးမို႔ အေတာ္ေလးကို
ေလ့လာရပါတယ္။ ဒီလိုေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ ျမန္မာ့သမိုင္းတင္ေခတ္လို႔
သတ္မွတ္ထားၾကတဲ့ ေအဒီ ၁၁ ရာစု(အေနာ္ရထာေခတ္) ကေနစၿပီးေတာ့
အေၾကာင္းအရာအခ်က္အလက္ေတြ၊ မွတ္တမ္းတင္ထားတာေတြ ေတြ႕ရ
ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေအဒီ ၁၁ ရာစုမတိုင္ခင္ အေၾကာင္းအရာေတြက
မွတ္တမ္းတင္ခ်က္အားအလြန္နည္းေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာ့သမိုင္းဟာ
ေအဒီ ၁၁ ရာစုမတိုင္ခင္မွာ အေမွာင္ေခတ္ႀကီးေရာက္သလို ျဖစ္ေနတယ္လို႔
ခံစားမိတယ္။ ဒီမတိုင္ခင္ အေၾကာင္းအရာေတြကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ၿပီးေတာ့
ျမန္မာ့သမိုင္းကို ျပည့္ျပည့္စံုစံုျဖစ္ေအာင္ အားထုတ္ေပးၾကဖို႔ ဆရာတို႔ကိုပဲ
အားကိုးရမွာပါ”

အဲ့ဒီလို မသိတာကို မသိဘူးလို႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ႐ိုး႐ိုးသားသားနဲ႔
၀န္ခံရဲတဲ့ ၀န္ႀကီးဦးေအးျမင့္ၾကဴကို ေလးစားမိပါတယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာပဲ
သူ႕အေျပာ၊ သူ႕အေတြး၊ သူ႔ေမးခြန္းေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကည့္မိတယ္။
၀န္ႀကီးေျပာသလိုပဲ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီလိုထင္ျမင္သံုးသပ္ေနၾကတာ
ကိုလဲ ေတြ႕ေနရတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာ့သမိုင္းဟာ ေ၀၀ါးခဲ့ပါသလား? ဆိုရင္ ..........
မေ၀၀ါးခဲ့ပါဘူး။ ကမာၻဦး လူသားေနထိုင္မႈ အေထာက္အထားေတြ၊
ေက်ာက္ေခတ္ဦး၊ ေက်ာက္ေခတ္လယ္၊ ေက်ာက္ေခ်ာေခတ္၊
ေၾကးေခတ္၊ သံေခတ္၊ ၿမိဳ႕ျပေခတ္ ဆိုတဲ့ ေခတ္အဆက္ဆက္
လူသားေနထိုင္မႈသမိုင္းအေထာက္အထားေတြ ေျမာက္မ်ားစြာ
ရွိေနပါတယ္။ တူးေဖာ္သုေတသနျပဳၿပီးခဲ့တာေတြ ရွိသလို
တူးေဖာ္ေနဆဲေနရာေတြ၊ တူးေဖာ္ရမယ့္ေနရာေတြလဲ ေျမာက္မ်ားစြာ
က်န္ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။

တူးေဖာ္ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေတြ႕ရွိရတဲ့အေထာက္အထားအေပၚ
သစၥာရွိဖို႔၊ အေထာက္အထားက ေျပာတဲ့အတိုင္း မွန္ကန္စြာေကာက္ခ်က္
ခ်ႏိုင္ဖို႔၊ သမိုင္းေၾကာင္းေရးသားမွတ္တမ္းတင္ရာမွာ ခ်စ္ျခင္း/မုန္းျခင္း
ကင္းကင္းနဲ႔ မိမိအတၱကိုေရွ႕တန္းမတင္ဘဲ မွန္တာကိုေျပာဖို႔/ေရးဖို႔၊
မိမိတို႔ေလ့လာေကာက္ခ်က္ခ်မႈမ်ားဟာ အေထာက္အထားေပၚမွာသာ
အမွီျပဳအားထားဖို႔ လိုေနတာျဖစ္ပါတယ္။

ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာနတြင္းမွာ
ဒီလိုေရးတတ္-ေျပာတတ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳး ရွိသလားဆိုရင္ မရွိသေလာက္
နည္းလို႔ ျမန္မာ့သမိုင္း ေ၀၀ါးသေယာင္ျဖစ္ေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့
သမိုင္းေ၀၀ါးေအာင္ သူတို႔လုပ္ေနၾကတယ္။ ျမန္မာ့သမိုင္းကို ႏွစ္ေထာင္
ေပါင္းမ်ားစြာ ပိုင္းျဖတ္ၿပီးေတာ့ အေထာက္အထားေပၚသစၥာမရွိဘဲ
အထာက္အထားမဲ့ လိုရာဆြဲေတြးၿပီး လိုသလိုေရးေနၾကတယ္။
သမိုင္းပညာကို မသိေသာသူမ်ား၊ ႏွံစပ္ေအာင္ေလ့လာျခင္းမရွိသူမ်ား၊
ေလ့လာဖို႔ ပ်င္းသူမ်ား အစရွိတဲ့ ထိုထိုေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားေရးေသာ
ျမန္မာ့သမိုင္းသည္ မည္သို႔ တိက်ေသခ်ာႏိုင္ပါသနည္း။ ေ၀၀ါးၿမဲ
ေ၀၀ါေနဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ထိုသူတို႔ေျပာဆိုသလို ျမန္မာ့သမိုင္းတင္ေခတ္သည္ ေအဒီ ၁၁ရာစုမွ
စတင္ပါသလား (သို႔မဟုတ္) ေခတ္ကာလအလိုက္ မွတ္တမ္းတင္ခ်က္မ်ား
ရွိေနပါသလား (သို႔မဟုတ္) သမိုင္းမွတ္တမ္းတင္ရန္ ေျမေပၚေျမေအာက္
ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထားမ်ား ရွိေနပါသလား? ေမးခြန္းေတြကို ေျဖဆိုဖို႔
လိုအပ္လာၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေက်ာက္ေခတ္ကာလ
====================
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ကမာၻ႕ေျမာက္ဘက္ျခမ္းတြင္
ေရခဲေခတ္ (Glacial Period) ျဖစ္ထြန္းေနစဥ္ ကမာၻ႕ေတာင္ဘက္
ပိုင္း၌ မိုးသန္းထန္စြာ ရြာသြန္းေနခဲ့သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက ေလ့
လာေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ပထမမိုးေစြကာလသည္ ႏွစ္ေပါင္း ၆၅၀၀၀၀ ႏွင့္ ၆၀၀၀၀၀ ၾကား
ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး ပထမ မိုးစဲကာလ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ မိုးသည္း
ထန္စြာရြာသြန္းခဲ့ၿပီး ဒုတိယမိုးေစြကာလမွာ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း
၅၅၀၀၀၀ မွ ၃၃၀၀၀၀ ၾကားျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဒုတိယမိုးစဲကာလမွာ ႏွစ္ေပါင္း
၃၃၀၀၀၀ မွ ၂၅၀၀၀၀ ၾကားေပၚေပါက္ခဲ့သည္။

တတိယမိုးေစြကာလမွာ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀၀၀ မွ ၁၂၅၀၀၀
ၾကားျဖစ္ခဲ့ၿပီး တတိယမိုးစဲကာလမွာ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၁၂၅၀၀၀ မွ
၇၅၀၀၀ အၾကားျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

စတုတၳမိုးေစြကာလသည္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၇၅၀၀၀ မွ ၁၀၀၀၀ ၾကား
ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္ဟု ဆိုၾကသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေလ့လာေတြ႔ရွိရေသာ ေရွးဦးအညာသားယဥ္ေက်းမႈသည္
ဒုတိယမိုးေစြကာလမွ တတိယ မိုးစဲကာလအၾကား လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း
၅၅၀၀၀၀ ခန္႕မွ ၁၂၅၀၀၀ အၾကား ျဖစ္ေပၚထြန္းကားခဲ့ၿပီး ေခတ္ေႏွာင္း
အညာသားယဥ္ေက်းမႈမွာ တတိယမိုးစဲကာလႏွင့္ စတုတၳမိုးေစြကာလအၾကား
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၇၅၀၀၀ ႏွင့္ ၁၀၀၀၀ အတြင္း ျဖစ္ထြန္းေပၚေပါက္ခဲ့
ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိခဲ့ၾကသည္။

ဧရာ၀တီျမစ္၀ွမ္း ေက်ာက္ေခတ္ဦးအညာသား ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္စဥ္ကို
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း (၇၅၀၀၀၀ မွ ၂၅၀၀၀) ၊ မူးျမစ္၀ွမ္းရွိ အေႏွာင္းပိုင္း
အညာသားယဥ္ေက်းမႈျဖစ္စဥ္ကို လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း (၃၀၀၀၀ မွ
၂၀၀၀၀) ၊ ျပဒါးလင္းဂူရွိ အေနွာင္းပိုင္း အညာသားယဥ္ေက်းမႈျဖစ္စဥ္ကို
ႏွစ္ေပါင္း (၁၂၀၀၀ မွ ၆၀၀၀) ၊ ေထာက္မကုန္း - မိုးႀကိဳးျပင္ရွိ ေက်ာက္ေခတ္
သစ္အညာသားယဥ္ေက်းမႈျဖစ္စဥ္ကို ဘီစီ (၅၀၀)ခန္႔အတြင္း တည္ရွိခဲ့သည္
ဟု စဥ္ဆက္မျပတ္ တူးေဖာ္ေတြ႔ရွိခဲ့ၾကသည္။

ကမာၻ႕သုေတသနပညာရွင္ႀကီးမ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူသားသမိုင္းႏွင့္
ပက္သက္၍ ကြင္းဆင္းေလ့လာခဲ့ၾကရာတြင္ -

(၁) ပရိုင္းမိတ္ေခတ္
(၂) ေက်ာက္ၾကမ္းေခတ္ (အညာသားေက်ာက္ေခတ္ဦး)
(၃) ေက်ာက္ေခတ္လယ္ (အညာသားေက်ာက္ေခတ္လယ္)
(၄) ေက်ာက္ေခ်ာေခတ္ (ေက်ာက္ေခတ္သစ္)
(၅) ေၾကးေခတ္
(၆) သံေခတ္
ဟူ၍ လူသားေနထိုင္မႈသမိုင္းကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိထားၿပီ ျဖစ္သည္။

၁၉၁၄ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၂ အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာန
(ေရွး/သု)ႏွင့္ ျပင္သစ္၊ ဂ်ပန္ သုေတသနပညာရွင္ႀကီးမ်ား ပူးေပါင္းေလ့
လာမႈအရ - ပံုေဆာင္ေတာင္တန္းေဒသရွိ -

(၁) ၿမိဳင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေပါက္က်စ္ေခ်ာင္
(၂) ၿမိဳင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ဗယင္းရြာ
(၃) ပုလဲၿမိဳ႕နယ္၊ မိုးေကာင္းရြာ မ်ားသည္ ပရိုင္းမိတ္ေခတ္ သက္ေသ
အျဖစ္လည္းေကာင္း ခိုင္မာစြာေတြ႔ရွိမွတ္တမ္းတင္ၿပီးေနာက္ -

၁၉၃၈ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္သုေတသနပညာရွင္အဖြဲ႕မွ ျမန္မာႏိုင္ငံ
အလယ္ပိုင္းေဒသမ်ားရွိ ေက်ာက္ေခတ္ေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈကို ေလ့လာ
ေဖာ္ထုတ္မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကၿပီး ၎ယဥ္ေက်းမႈကို အညာသားယဥ္
ေက်းမႈ (Anyathian Culture) ဟု သတ္မွတ္ေခၚဆိုခဲ့ၾကသည္။

ထိုေက်ာက္ေခတ္ေဟာင္းလက္နက္ကိရိယာမ်ား ေတြ႔ရွိခဲ့ရာ နယ္ေျမ
မ်ားမွာ -

(၁) မေကြးငခ်င္းေအာင္ဘကုန္း
(၂) ေခ်ာက္
(၃) ေရနံေခ်ာင္း
(၄) စေလ
(၅) ေညာင္ဦး
(၆) ၀ါးေတာေခ်ာင္း
(၇) မင္းဘူး
(၈) ဆီးခ်ိဳပင္
(၉) ပုဂံ
(၁၀) ပခုကၠဴ
(၁၁) မေကြးျမသလြန္ဘုရားအေရွ႔ဘက္
(၁၂) စဥ့္ကူး
(၁၃) ေပါက္
(၁၄) မင္းကြန္း
(၁၅) မႏၱေလး၀န္းက်င္ ေဒသမ်ား -

စသည္ျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္၀ွမ္းတြင္ အေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့သည့္ ေခတ္ဦးလူ
သားတို႔၏ သမိုင္းေၾကာင္းကို ေဖာ္ထုတ္မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့သည္။
.................................................................................
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)